Wygrana sprawa oddalenie powództwa o odszkodowanie z tytułu niewydania w terminie świadectwa pracy

Sygn. akt VII P ##/23

UZASADNIENIE

Pozwem z dnia # lutego 2023 roku skierowanym przeciwko byłej pracodawczyni #### #### prowadzącej działalność gospodarczą pod nazwą #### #### #### w Lublinie, powód #### #### wniósł o wydanie świadectwa pracy oraz zasądzenie odszkodowania, o którym mowa w art. 99 k.p. z tytułu niewydania w terminie świadectwa pracy w kocie 7500 zł, nadto domagał się zasądzenia kosztów postępowania wg norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego.

Argumentując swoje stanowisko powód wskazał, że w dniu # października 2018 roku strony zawarły umowę o pracę na czas nieokreślony. W dniu # listopada 2022 roku uległ wypadkowi przy pracy i do dnia wniesienia pozwu przebywał na zwolnieniu lekarskim. W dniu # stycznia 2023 roku strony doszły do porozumienia, że rozwiążą umowę o pracę. Dnia # stycznia 2023 roku powód uchylił się od skutków prawnych złożonego oświadczenia woli pod wpływem błędu, wskazując że pracodawca wypełnił blankiet niezgodnie z jego wolą i niezgodnie ze wspólnymi ustaleniami. Pracodawca ostatecznie nie wydał mu świadectwa pracy, mimo że zgodnie z art. 97 k.p. był do tego zobowiązany. Jak dalej argumentował, pracownik nabywa prawo do odszkodowania, gdy ponosi szkodę będącą normalnym następstwem niewydania świadectwa pracy. W związku z niewydaniem świadectwa pracy, powód nie mógł należycie udokumentować swoich kwalifikacji, jak i tego że do rozwiązania umowy o pracę doszło nie z jego winy. Niewydanie z kolei świadectwa pracy uniemożliwia znalezienie nowej pracy oraz pozbawia prawa do zarejestrowania się jako bezrobotny. Mimo, że powód chciał znaleźć pracę, to potencjalni pracodawcy odmawiali rozmów z uwagi na brak świadectwa pracy z poprzedniego zakładu pracy (pozew k. 2-3v).

W odpowiedzi na pozew z dnia # marca 2023 roku pozwana #### #### wniosła o oddalenie powództwa w całości oraz zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania, w tym z tytułu zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych.

Argumentując swoje stanowisko pozwana, wskazała że na mocy porozumienia stron doszło do skutecznego rozwiązania umowy o pracę. Powód na powyższe wyraził zgodę podpisując porozumienie datowane na # stycznia 2023 roku. Następnie w dniu # marca 2023 roku za pośrednictwem poczty powodowi przesłano świadectwo pracy na adres jego pełnomocnika. Pozwana podniosła, że opóźnienie w wystawieniu świadectwa pracy nastąpiło z winy zewnętrznej księgowości, przy czym po stronie powoda nie powstała z powodu tego opóźnienia szkoda. Powód w tym czasie przebywał na zwolnieniu lekarskim i pozostawał niezdolny do świadczenia pracy. #### #### nie udowodnił przy tym, jakoby mimo zwolnienia lekarskiego, poszukiwał pracy i nie otrzymał jej ze względu na brak świadectwa pracy. Z tych więc względów nie zostały spełnione przesłanki do uzyskania odszkodowania (odpowiedź na pozew k. 30-33).

W toku postępowania powód cofnął powództwa w zakresie zobowiązania pracodawcy do wydania mu świadectwa pracy i zrzekł się roszczenia w tej części.

Pozwana konsekwentnie wnosiła o oddalenie powództwa oraz zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania (por. pismo procesowe powoda k. 91 pismo procesowe pozwanej k. 98, protokoły rozpraw k. 142-144, k. 156-157v).

Sąd Rejonowy – Sąd Pracy ustalił, co następuje:

Powód #### #### był zatrudniony u #### #### prowadzącej działalność gospodarczą pod nazwą #### #### #### w Lublinie na podstawie umowy zawartej na czas nieokreślony, w pełnym wymiarze czasu pracy na stanowisku specjalisty ds. montażu mebli począwszy od # października 2018 roku (umowa o pracę k. 88).

W dniu # listopada 2022 roku powód uległ wypadkowi przy pracy w wyniku którego doznał urazu podudzia – stłuczenia kolana prawego. Na skutek urazu stał się czasowo niezdolny do pracy i w okresie sumarycznym od # grudnia 2022 roku do # marca 2023 roku nieprzerwanie przebywał na zwolnieniu lekarskim (zeznania powoda k. 142v-143 w zw. z k. 157, zeznania świadka #### #### k. 143-143v, zestawienie nieobecności spowodowanych czasową niezdolnością do pracy k. 153, protokół wypadkowy k. 10-12).

Stosunek pracy ustał na mocy zawartego porozumienia stron z dniem # stycznia 2023 roku (rozwiązanie umowy o pracę na mocy porozumienia stron k. 13).

W piśmie datowanym na # stycznia 2023 roku pełnomocnik powoda złożył pozwanej #### #### oświadczenie o uchyleniu się od skutków prawnych oświadczenia woli złożonego pod wpływem błędu w dniu # stycznia 2023 roku oraz wezwał pozwaną do zapłaty zaległego wynagrodzenia i wynagrodzenia za pracę w godzinach nadliczbowych. W odpowiedzi na powyższe pełnomocnik #### #### oświadczył, że podpisane przez #### #### rozwiązanie umowy o pracę na mocy porozumienia stron jest skuteczne i obowiązuje w świetle prawa. Ponadto w piśmie tym nadmieniono, że wszystkie należności związane ze stosunkiem pracy względem powoda zostały uregulowane (oświadczenie pełnomocnika powoda, pismo pełnomocnika pozwanej k. 14-18).

W dniu # marca 2023 roku pozwana nadała listem poleconym na wskazany adres pełnomocnika powoda wystawione świadectwo pracy. Dokument został doręczony dnia # marca 2023 roku. #### #### świadectwo pracy wysłała bezpośrednio po otrzymaniu go z biura księgowego, które prowadziło jej sprawy księgowo – kadrowe i realizowało w tym zakresie obowiązki ciążące na pracodawcy. Od stycznia 2023 roku, pozwana kilkakrotnie ponaglała biuro rachunkowe odnośnie terminowego wystawienia powodowi świadectwa pracy.

W trakcie czasowej niezdolności do pracy spowodowanej chorobą, powód nie był na żadnej rozmowie kwalifikacyjnej w sprawie podjęcia nowego zatrudnienia, w tym czasie przeglądał oferty pracy i wysłał swoje CV do kilku firm, w których podjęciem zatrudnienia był zainteresowany.

Z dniem # kwietnia 2023 roku powód został zatrudniony przez Euro-net Spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością w Warszawie w transporcie dostawczym regionu Lublin na stanowisku dostawcy. Powód mógł podjąć pracę w Euro – net wcześniej tj. z dniem # lub # marca 2023 roku, jednak z powodów osobistych (choroby dziecka) nie odebrał świadectwa pracy, które wówczas było już w posiadaniu jego pełnomocnika (zeznania powoda k. 142v-143 w zw. z k. 157, zeznania pozwanej k. 156-156v w zw. z k. 157, zeznania świadka #### #### k.143-143v, świadka #### #### k. 156v-157, umowa o pracę z Euro - net k. 149, świadectwo pracy wystawione przez Euro – net k. 150, potwierdzenie nadania i odbioru świadectwa pracy k. 35).

Przytoczony wyżej stan faktyczny Sąd ustalił w oparciu o powołane tam dowody, które w zakresie, w jakim posłużyły do jego ustalenia, obdarzył wiarą, gdyż ich autentyczność i wiarygodność – w zakresie, w jakim skorzystanie z tych dokumentów było niezbędne do poczynienia ustaleń faktycznych, co do okoliczności istotnych w sprawie – nie były kwestionowane przez strony, a Sąd nie widział podstaw, by autentyczność bądź wiarygodność tych dowodów kwestionować z urzędu.

Ponadto ustaleń faktycznych dokonano w oparciu o zeznania świadków: #### #### (k. 143-143v) i  #### #### (k. 156v-157) oraz stron: powoda #### #### (k. 142v-143 w zw. z k. 157) i pozwanej #### #### (k. 156-156v w zw. z k. 157).

Sąd podzielił zasadniczo w całości zeznania świadków, gdyż są one jasne, logiczne oraz korelują z pozostałym materiałem dowodowym zebranym w sprawie.

Oceniając zeznania stron w trybie art. 299 k.p.c. Sąd Rejonowy analizował wskazane przez nie okoliczności w świetle zasad logicznego rozumowania, doświadczenia życiowego, a przede wszystkim w kontekście zeznań przesłuchanych w sprawie świadków i złożonych dokumentów. Zeznania te nie budziły wątpliwości i zostały uznane za szczere i jednoznaczne. Godzi się podkreślić, że powód przyznał co prawda, iż w firmie Euro – net mógł podjąć wcześniej zatrudnienie około # marca 2023 roku, jednak do tego nie doszło, bowiem nie odebrał świadectwa pracy od swojego pełnomocnika z przyczyn prywatnych. Ponadto powód wskazał, że z przyczyn zdrowotnych (zwolnienie lekarskie), nie wiedział kiedy będzie mógł podjąć zatrudnienie. Zaznaczyć w tym miejscu należy, że #### #### był czasowo niezdolny do pracy do # marca 2023 roku i tego samego dnia świadectwo pracy odebrał jego pełnomocnik.

Sąd Rejonowy – Sąd Pracy zważył, co następuje:

Wniesione powództwo o odszkodowanie nie zasługiwało na uwzględnienie.

W myśl art. 97 § 1 zd. 1 w związku z rozwiązaniem lub wygaśnięciem stosunku pracy pracodawca jest obowiązany wydać pracownikowi świadectwo pracy w dniu, w którym następuje ustanie stosunku pracy, jeżeli nie zamierza nawiązać z nim kolejnego stosunku pracy w ciągu 7 dni od dnia rozwiązania lub wygaśnięcia poprzedniego stosunku pracy. Jeżeli z przyczyn obiektywnych wydanie świadectwa pracy pracownikowi albo osobie przez niego upoważnionej w tym terminie nie jest możliwe, pracodawca w ciągu 7 dni od dnia upływu tego terminu przesyła świadectwo pracy pracownikowi lub tej osobie za pośrednictwem operatora pocztowego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe (Dz.U. z 2022 r. poz. 896, 1933 i 2042) albo doręcza je w inny sposób.

Świadectwo pracy jest to dokument zawierający ściśle określone informacje związane z przebiegiem zatrudnienia pracownika u danego pracodawcy, wydawany pracownikowi w następstwie rozwiązania lub wygaśnięcia stosunku pracy. Informacje zawarte w treści świadectwa pracy służą przede wszystkim kolejnemu pracodawcy do ustalenia uprawnień pracowniczych oraz uprawnień z ubezpieczenia społecznego.

Zgodnie natomiast z art. 99 § 1 k.p. pracownikowi przysługuje roszczenie o naprawienie szkody wyrządzonej przez pracodawcę wskutek niewydania w terminie lub wydania niewłaściwego świadectwa pracy. Odszkodowanie, o którym mowa w § 1, przysługuje w wysokości wynagrodzenia za czas pozostawania bez pracy z tego powodu, nie dłuższy jednak niż 6 tygodni (por. § 2).

Do występowania uregulowanej w art. 99 odpowiedzialności odszkodowawczej pracodawcy niezbędne jest równoczesne ziszczenie się trzech przesłanek:
1) pracodawca nie wykonał w ogóle albo wykonał nienależycie spoczywający na nim obowiązek wydania świadectwa pracy (nieprawidłowe działanie pracodawcy);
2) pracownik poniósł uszczerbek majątkowy z powodu niemożności podjęcia nowego zatrudnienia lub niemożności korzystania ze świadczeń określonych ustawie o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (szkoda);
3) szkoda powstała w związku z nieprawidłowym działaniem pracodawcy (związek przyczynowy).

Jeśli zatem nie zostanie spełniona choćby jedna z wymienionych przesłanek, to sam fakt niedopełnienia przez pracodawcę obowiązków w tym zakresie nie uzasadnia przyznania pracownikowi odszkodowania.

Szkoda przy tym, jaką ponosi pracownik, polega na pozostawaniu przez pewien czas bez zatrudnienia z powodu opóźnienia wydania świadectwa pracy lub jego niewłaściwej treści.

Uchybienie pracodawcy – niewydanie w terminie świadectwa pracy, skutkujące niemożnością zatrudnienia pracownika przez innego pracodawcę – jest wyrządzeniem pracownikowi szkody, której naprawienia ten pracownik ma prawo dochodzić w myśl cytowanego wyżej przepisu od pracodawcy, który nie wydał świadectwa pracy (wyr. Sądu Wojewódzkiego w Warszawie z 13.11.1995 r., XII P 127/95, Orzecznictwo z Zakresu Prawa Pracy i Ubezpieczeń Społecznych 1996, Nr 1, poz. 2; A. Świątkowski, Kodeks pracy, przepisy wykonawcze, orzecznictwo, s. 205).

Równocześnie zgodnie ze stanowiskiem doktryny to na pracowniku spoczywa obowiązek udowodnienia, iż wyrządzona została mu szkoda z powodu niewydania świadectwa pracy w terminie lub wydania niewłaściwego świadectwa pracy. Pracownik powinien także udowodnić, że pomiędzy niewydaniem świadectwa w terminie, wydaniem niewłaściwego świadectwa pracy, a wyrządzoną szkodą zachodzi adekwatny związek przyczynowy. Chodzi w tym wypadku o normalne następstwa braku przedmiotowego dokumentu lub nieprawidłowości informacji w nim zawartej. Może to w szczególności polegać na odmowie zatrudnienia pracownika na określonym stanowisku z powodu niedostarczenia świadectwa potwierdzającego posiadanie wymaganego stażu pracy określonego rodzaju. Ciężar udowodnienia powyższych przesłanek spoczywa na pracowniku. Uprawdopodobnienie takiego związku przyczynowego może nastąpić w razie przedstawienia wysiłków podejmowanych przez pracownika zmierzających do podjęcia zatrudnienia. W ocenie Sądu Najwyższego w świetle art. 99 § 2 k.p. odszkodowanie z powodu niewydania w terminie lub wydania niewłaściwego świadectwa pracy przysługuje pracownikowi tylko wówczas, gdy nie mógł uzyskać z tego powodu nowej pracy pomimo podejmowanych w tym kierunku starań, co sam powinien udowodnić. Jeśli pracownik w ogóle nie starał się o nową pracę, należy uznać, że powstała na skutek tej bierności strata nie pozostaje w związku przyczynowym z niewydaniem świadectwa pracy (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 10 listopada 1978 roku I PRN 107/78).

W przedmiotowej sprawie takiego związku przyczynowego powód jednak nie wykazał. #### #### nie wykazał aby brak terminowego wydania mu świadectwa pracy doprowadził w konsekwencji do odmowy zatrudnienia. Co istotne powód w okresie sumarycznym od # grudnia 2022 roku do # marca 2023 roku był czasowo niezdolny do pracy z powodu choroby. Świadectwo pracy zostało z kolei doręczone jego pełnomocnikowi # marca 2023 roku, a więc ostatniego dnia zwolnienia lekarskiego. Co więcej #### #### choć miał możliwość podjęcia pracy w Euro – net już #/# marca 2023 roku (jego przedstawiciel dysponował już wówczas świadectwem pracy), to ostatecznie do tego nie doszło z przyczyn leżących po stronie powoda. #### #### nie udowodnił też, że w okresie absencji spowodowanej chorobą intensywnie poszukiwał pracy i nie otrzymał jej z powodu braku świadectwa pracy. Tym samym w ocenie Sądu brak świadectwa pracy w żaden sposób nie wypłynął na sytuację pracowniczą powoda i możliwość jego ponownego zatrudnienia.

Reasumując, przesłanką zaistnienia obowiązku odszkodowawczego po stronie pracodawcy jest powstanie faktycznej szkody w majątku pracownika w wyniku nie wydania lub nieterminowego wydania świadectwa pracy. Tymczasem powód nie wykazał, aby poniósł jakakolwiek szkodę, bądź też pozostawał bez pracy z powodu niewydania mu świadectwa pracy.

W związku z powyższym pozew w zakresie żądania odszkodowania należało oddalić.

Równocześnie wobec cofnięcia pozwu i zrzeczenia się roszczenia w zakresie żądania wydania świadectwa pracy, postępowanie w tej części należało umorzyć.

Zgodnie bowiem z art. 355 k.p.c. Sąd umorzy postępowanie, jeżeli powód ze skutkiem prawnym cofnął pozew, strony zawarły ugodę lub została zatwierdzona ugoda zawarta przed mediatorem albo z innych przyczyn wydanie wyroku stało się zbędne lub niedopuszczalne.

Z tych też względów Sąd na podstawie art. 355 k.p.c. w związku z art. 203 § 1 k.p.c. umorzył postępowanie w powyższym zakresie – pkt II wyroku.

Rozstrzygnięcie w przedmiocie kosztów procesu uzasadnia treść art. 100 k.p.c. w zw. z art. 108 § 1 k.p.c., zgodnie z którymi w razie częściowego tylko uwzględnienia żądań koszty mogą zostać wzajemnie zniesione. Sąd Rejonowy kierując się zasadą słuszności postanowił koszty wzajemnie znieść. Wzajemne zniesienie kosztów procesu między stronami jest słuszne wówczas, gdy obie strony są w takim samym lub zbliżonym stopniu przegrywającym i wygrywającym, czego ocena nie zależy tylko od kalkulacji kwot, jakich poszczególne strony dochodziły, lecz również rodzaju podniesionych przez nie zarzutów i ich ważkości dla podstaw zaskarżonego wyroku (tak: wyrok Sądu Apelacyjnego w Krakowie z dnia 30 czerwca 2015 roku, I ACa 420/15).

Podobnie stanowisko zajęte zostało w wyroku Sądu Apelacyjnego w Krakowie z dnia 26 listopada 2015 roku I ACa 1106/15, gdzie wskazano, że przepis art. 100 k.p.c. nie wymaga arytmetycznego, dokładnego rozdzielenia kosztów wg stosunku wygranej części do przegranej, zaś dzięki zasadzie słuszności pozwala ocenić zakres wygranej w odniesieniu do konkretnej sprawy i roszczenia.

Powód przegrał proces co do roszczenia o  zasądzenie odszkodowania za niewydanie świadectwa pracy w terminie, z kolei w zakresie wydania świadectwa pracy ostatecznie powództwo cofnął i zrzekł się roszczenia. Wskazać jednak w tym miejscu należy, że świadectwo pracy zostało powodowi wydane # marca 2023 roku, a więc po wytoczeniu powództwa (# lutego 2023 roku) i ze znacznym opóźnieniem (rozwiązanie stosunku pracy z dniem # stycznia 2023 roku).

Choć cofnięcie pozwu traktowane jest zasadniczo jako przegranie sprawy, to wyjątek od tej zasady zachodzi wówczas, gdy cofnięcie to wywołane było zaspokojeniem roszczenia powoda w toku procesu (por. postanowienie z dnia 15 stycznia 2003 roku Sądu Apelacyjnego w Katowicach sygn. akt I Acz 6/03). Tym samym w przypadku gdy powód cofnął pozew, ponieważ pozwany zaspokoił jego roszczenie w toku procesu, to powód nie ma obowiązku zwrotu pozwanemu kosztów procesu, bowiem spełnienie świadczenia mimo wcześniejszych wezwań, nastąpiło dopiero po wytoczeniu powództwa, i co za tym idzie pozwany dał w ten sposób powód do wytoczenia sprawy (por. postanowienie Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z dnia 30 listopada 1995 roku sygn. akt I ACz 366/95).

Reasumując powyższe należy zatem uznać, że zarówno #### #### jak i pozwana #### #### są w równym stopniu przegrywającym i wygrywającym niniejszy proces.

Z tych też względów i na podstawie powołanych przepisów Sąd Rejonowy orzekł jak w sentencji.