Rekompensata dla ślusarza mechanika w WSK PZL-Świdnik - decyzja ZUS zmieniona

Sygn. akt VIII U ##/25

U Z A S A D N I E N I E

Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Lublinie decyzją z dnia 22 listopada 2024 roku, znak END/15/#####, działając na podstawie przepisów ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz przepisów ustawy z dnia 19 grudnia 2008 roku o emeryturach pomostowych, po rozpatrzeniu wniosku z dnia 22 października 2024 roku odmówił Markowi #### ponownego ustalenia wysokości emerytury wraz z rekompensatą. W uzasadnieniu decyzji organ rentowy wskazał, że ubezpieczony nie udowodnił wymaganego, co najmniej 15-letniego okresu pracy w warunkach szczególnych, wykonywanej stale i w pełnym wymiarze czasu pracy. W szczególności organ rentowy za pracę w warunkach szczególnych nie uznał zatrudnienia wykonywanego przez Marka #### w okresach od 1 listopada 1984 roku do 31 grudnia 1990 roku oraz od 1 stycznia 1991 roku do 30 kwietnia 2005 roku, ponieważ w świadectwie pracy z dnia 15 lipca 2024 roku brak było powołania charakteru pracy ściśle według wykazu, działu oraz pozycji rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 roku i brak było powołania się na odpowiednie przepisy resortowe. Ponadto stanowiska pracy, wymienione w punkcie 3 świadectwa pracy z dnia 15 lipca 2024 roku są niezgodne ze stanowiskami pracy, wymienionymi w punkcie 14 tego świadectwa pracy (decyzja, nienumerowana karta tomu III akt ZUS).

Odwołanie od powyższej decyzji złożył w dniu 10 grudnia 2024 roku pełnomocnik Marka #### , wnosząc o jej zmianę poprzez przyznanie skarżącemu prawa do rekompensaty z tytułu wykonywania prac w warunkach szczególnych w myśl art. 21 ust. 1 ustawy o emeryturach pomostowych. W uzasadnieniu odwołania podniósł argumentację na okoliczność, że Marek #### spełnia wszystkie niezbędne przesłanki do ustalenia mu prawa do rekompensaty, w szczególności zaś przez ponad 15-letni okres wykonywał prace w warunkach szczególnych w okresach od 1 listopada 1984 roku do 31 grudnia 1990 roku oraz od 1 stycznia 1991 roku do 30 kwietnia 2005 roku w trakcie zatrudnienia w Wytwórni Sprzętu Komunikacyjnego „PZL-Świdnik” S.A., niezależnie od nazw stanowisk wskazywanych przez pracodawcę. Na poparcie podnoszonych twierdzeń zgłosił zaś wnioski dowodowe (odwołanie, k. 3-8).

W odpowiedzi na odwołanie Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Lublinie wniósł o jego oddalenie, nie znajdując podstaw do zmiany zaskarżonej decyzji i podnosząc argumentację jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji (odpowiedź na odwołanie, k. 12-13).

W toku dalszego postępowania strony podtrzymywały powyższe stanowiska procesowe (protokoły rozprawy, k. 47-48v, 59-61).

Sąd Okręgowy w Lublinie ustalił, co następuje:

Marek #### urodził się w dniu 10 listopada 1958 roku. Posiada wykształcenie zasadnicze zawodowe w zawodzie ślusarz. W dniu 21 grudnia 2023 roku zwrócił się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z wnioskiem o przyznanie prawa do emerytury (odpis ukończenia Zasadniczej Szkoły Zawodowej, akta osobowe Marka #### ; wniosek, k. 1-6 tom II akt ZUS).

W toku rozpoznawania powyższego wniosku Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Lublinie decyzją z dnia 6 lutego 2024 roku ponownie ustalił wartość kapitału początkowego wnioskodawcy na kwotę 97 220,53 złotych, nie rozpatrując przy tym uprawnienia do rekompensaty wobec braku stosownego wniosku (decyzja, nienumerowane karty tomu III akt ZUS).

Decyzją z dnia 7 lutego 2024 roku Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Lublinie przyznał Markowi #### owi prawo do emerytury od dnia 1 grudnia 2023 roku, tj. od początku miesiąca, w którym zgłoszono wniosek. Wysokość emerytury obliczono na podstawie art. 26c ustawy emerytalnej, uwzględniając przy tym kwotę zwaloryzowanego kapitału początkowego, ponownie ustalonego decyzją z dnia 6 lutego 2024 roku (decyzja, nienumerowane karty tomu III akt ZUS).

W dniu 31 lipca 2024 roku Marek #### zwrócił się do organu rentowego z wnioskiem o ustalenie prawa do rekompensaty z tytułu wykonywania prac w warunkach szczególnych. Wraz z wnioskiem przedłożył świadectwo pracy z dnia 15 lipca 2024 roku, stanowiące korektę uprzednio złożonego świadectwa pracy z dnia 20 grudnia 2023 roku, wystawione przez Caverion Poland S.A. – następcę prawnego Wytwórni Sprzętu Komunikacyjnego „PZL-Świdnik” S.A. W świadectwie tym wskazano, że skarżący był w pełnym wymiarze czasu pracy zatrudniony w okresie od 1 listopada 1984 roku do 31 października 2012 roku w Wytwórni Sprzętu Komunikacyjnego PZL-Świdnik S.A., zaś okd 1 listopada 2012 roku do 20 grudnia 2023 roku w Caverion Poland S.A., wykonując pracę ślusarza remontowego (od 1 listopada 1984 roku do 31 grudnia 1990 roku), mechanika remontowego (od 1 stycznia 1991 roku do 31 sierpnia 1997 roku) oraz mechanika remontu maszyn (od 1 września 1997 roku do 20 grudnia 2023 roku). Jednocześnie w świadectwie tym wskazano, że w okresie zatrudnienia wnioskodawca wykonywał pracę w warunkach szczególnych lub szczególnym charakterze w okresie od 1 listopada 1984 roku do 31 grudnia 1990 roku jako ślusarz remontowy i od 1 stycznia 1991 roku do 30 kwietnia 2005 roku jako mechanik remontowy (wniosek, nienumerowana karta tomu II akt ZUS; świadectwo pracy, nienumerowane karty tomu II akt ZUS).

Pismem z dnia 26 sierpnia 2024 roku Zakład Ubezpieczeń Społecznych wezwał wnioskodawcę do przedłożenia dowodów w postaci świadectwa pracy potwierdzającego wykonywanie prac w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, z powołaniem się na rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 lutego 2983 roku oraz na odpowiednie przepisy resortowe (wezwanie, nienumerowana karta tomu III akt ZUS).

Decyzją z dnia 24 września 2024 roku Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Lublinie, po rozpoznaniu wniosku z dnia 31 lipca 2024 roku odmówił wnioskodawcy przeliczenia emerytury z rekompensatą. W uzasadnieniu decyzji organ rentowy wskazał, że ubezpieczony nie przedłożył w związku z wezwaniem z dnia 26 sierpnia 2024 roku żadnych dokumentów potwierdzających wykonywanie prac w warunkach szczególnych lub w szczególnym charakterze, w związku z czym jego wniosek załatwiono decyzją odmowną (decyzja, nienumerowana karta tomu III akt ZUS).

W dniu 22 października 2024 roku Marek #### zwrócił się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z kolejnym wnioskiem o ponowne obliczenie emerytury z uwzględnieniem prawa do rekompensaty (wniosek, nienumerowane karty tomu II akt ZUS).

Po rozpoznaniu powyższego wniosku organ rentowy wydał w dniu 22 listopada 2024 roku zaskarżoną w niniejszym postępowaniu decyzję, którą odmówił wnioskodawcy prawa do ponownego ustalenia wysokości emerytury wraz z rekompensatą, wskazując w uzasadnieniu że ubezpieczony nie udowodnił wymaganego, co najmniej 15-letniego okresu pracy w warunkach szczególnych, wykonywanej stale i w pełnym wymiarze czasu pracy. Do stażu pracy w warunkach szczególnych organ rentowy nie przyjął żadnego okresu zatrudnienia Marka #### , argumentując, że za pracę w warunkach szczególnych nie mogą być uznane okresy od 1 listopada 1984 roku do 31 grudnia 1990 roku oraz od 1 stycznia 1991 roku do 30 kwietnia 2005 roku, ponieważ w świadectwie pracy z dnia 15 lipca 2024 roku brak jest określenia charakteru pracy ściśle według wykazu, działu oraz pozycji rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 roku i brak jest powołania się na odpowiednie przepisy resortowe, a nadto stanowiska pracy, wymienione w punkcie 3 świadectwa pracy z dnia 15 lipca 2024 roku są niezgodne ze stanowiskami pracy, wymienionymi w punkcie 14 tego świadectwa pracy (decyzja, nienumerowana karta tomu III akt ZUS).

Z dniem 1 listopada 1984 roku Marek #### został zatrudniony w Wytwórni Sprzętu Komunikacyjnego PZL-Świdnik S.A. w Świdniku, na podstawie umowy o pracę na czas nieokreślony z dnia 1 listopada 1984 roku, w pełnym wymiarze czasu pracy, na stanowisku ślusarza remontowego. Od początku zatrudnienia powierzono mu obowiązki ślusarza remontowego w Zakładzie Utrzymania Ruchu PZL-Świdnik, gdzie odbywała się produkcja lotnicza. Jego praca polegała na wykonywaniu napraw uszkodzeń maszyn lub urządzeń na terenie zakładu, które to uszkodzenia były zgłaszane do majstra będącego jego bezpośrednim przełożonym. Wnioskodawca udawał się na miejsce awarii, stwierdzał uszkodzenie, weryfikował je i oceniał zakres naprawy, a następnie zabezpieczał miejsce naprawy w warunkach pracujących innych maszyn i urządzeń. Demontował do wymiany lub naprawiał na miejscu uszkodzone elementy maszyny lub urządzenia, ewentualnie całe urządzenie, po czym dokonywał naprawy lub wymiany. Pracował w brygadach liczących od 4 do 8 pracowników. Pracował głównie na hali Wydziału 40, zajmującego się obróbką blach, a także na Wydziale B1 oraz na Wydziałach 36 i 37, tj. na hartowni, stolarni i montażu, a także na drukarni. Łącznie obsługiwał 5 hal. Pracował także na wydziale laminatu, gdzie stosowane były żywice, kleje i włókna węglowe. Na wszystkich tych wydziałach i halach w trakcie wykonywania przez skarżącego napraw przez cały czas pracowały maszyny i urządzenia produkcyjne. Niektóre hale miały charakter otwarty i skarżący pracował w zmiennych warunkach pogodowych. Wnioskodawca lokalizował usterkę i warunkach trwającej produkcji naprawiał maszynę lub urządzenie, ewentualnie dokonywał wymiany uszkodzonych ich elementów. Naprawa polegała najczęściej na regeneracji uszkodzonego elementu, zaś w celu wymiany były mu dostarczane nowe elementy. Po wykonaniu naprawy wpisywał do raportu wykonane czynności i wykonane naprawy, wskazując w książce zdawczo-odbiorczej użyte lub zwracane na stan elementy lub urządzenia. Wpisów dokonywał przy naprawianej maszynie, na hali. Wykonywał także co około 3 miesiące planowe konserwacje maszyn i urządzeń. W tym celu maszyna lub urządzenie była wyłączana na czas konserwacji lub serwisowania, zaś pozostałe urządzenia na hali wciąż pracowały i trwała wokół produkcja. W latach 1984-2005 otrzymywał z tytułu wykonywanych obowiązków dodatek za pracę w warunkach szczególnych, który później został włączony do wynagrodzenia zasadniczego. Na halach, gdzie wykonywał swe obowiązki, panowało zapylenie i hałas, szczególnie na hartowni, stolarni i piaskowni. Do wykonywanych napraw używał narzędzi w postaci kluczy, młotków, wkrętarek i innych. Napraw dokonywał na halach, demontując uszkodzony detal, przykładowo zerwany hamulec na prasie, nitując nową okładzinę na hali i montując na powrót hamulec. Przez cały okres zatrudnienia wykonywał te same czynności, nie będąc kierowanym do innych prac. Takie same prace skarżący wykonywał także po dniu 30 kwietnia 2005 roku. Na zakres jego obowiązków i faktycznie wykonywanych przez niego czynności nie miały wpływu także dokonywane na przestrzeni lat przekształcenia własnościowe pracodawcy. Wraz z wnioskodawcą zatrudniony był do 2022 roku Włodzimierz ####, wykonujący obowiązki w Zakładzie Mechanicznym od 1981 roku. Widywał on wnioskodawcę przy codziennych czynnościach na halach zakładu. Na przestrzeni lat stanowisko pracy ślusarza remontowego, które zajmował wnioskodawca, podobnie jak stanowiska wszystkich zatrudnionych w zakładzie pracy ślusarzy remontowych, w tym Włodzimierza ####, były przemianowywane na stanowisko mechanika remontowego i kolejno na mechanika remontu maszyn. Zmiana nazwy stanowiska nie wiązała się ze zmianą zakresu obowiązków, a wnioskodawca przez cały czas wykonywał te same, co poprzednio czynności. Czynności ślusarza remontowego skarżący wykonywał nieprzerwanie aż do rozwiązania stosunku pracy z dniem 20 grudnia 2023 roku na mocy porozumienia stron w związku z przejściem na emeryturę (umowa o pracę, angaże - akta osobowe Marka #### ; świadectwo pracy, nienumerowane karty tomu II akt ZUS; zeznania Marka #### , k. 47v-48 w zw. z k. 60v; zeznania Włodzimierza ####, k. 59v-60v).

W powyżej opisanym okresie zatrudnienia w Wytwórni Sprzętu Komunikacyjnego PZL-Świdnik S.A. i u następców prawnego tego pracodawcy, w tym wystawiającego świadectwo pracy Caverion Poland S.A., wnioskodawca w okresie przypadającym pomiędzy 14 listopada 1991 roku a 31 grudnia 2008 roku przez łącznie 9 miesięcy i 29 dni był niezdolny do pracy z powodu choroby (wykaz okresów nieskładkowych, świadectwo pracy, nienumerowane karty tomu II akt ZUS).

Stan faktyczny w sprawie Sąd ustalił na podstawie zeznań wnioskodawcy, świadków oraz powołanych wyżej dowodów z dokumentów.

Sąd Okręgowy dał wiarę zeznaniom świadka Włodzimierza ####, który pracował wspólnie z wnioskodawcą w WSK „PZL-Świdnik” S.A. i u jego następców prawnych. Świadek potwierdził, że podczas spornego okresu zatrudnienia wnioskodawca w pełnym wymiarze swojego czasu pracy zajmował się usuwaniem awarii maszyn i urządzeń, pracując na halach, gdzie odbywała się ciągła produkcja. Przyznał też, że warunki, w jakich pracownicy zakładu wykonywali swoje czynności, były ciężkie z uwagi na uciążliwe zapylenie i hałas z pracujących urządzeń, które na czas napraw określonego urządzenia nie były zatrzymywane oraz szkodliwe opary pochodzące z substancji używanych do produkcji. Jednocześnie świadek potwierdził, że przez cały sporny okres zatrudnienia wnioskodawca wykonywał jednakowe czynności właściwe dla stanowiska ślusarza remontowego, a zmiana nazewnictwa stanowiska pracy miała wyłącznie charakter formalny i nie wiązała się ze zmianą obowiązków w żadnym zakresie.

Zeznania świadka przekonują, ponieważ były zgodne z zeznaniami wnioskodawcy, ze zgromadzoną w aktach osobowych skarżącego dokumentacją oraz wystarczająco szczegółowe, a także oparte na bezpośrednich spostrzeżeniach świadka. Jednocześnie Sąd miał na uwadze, że świadek pozostaje osobą obcą dla stron, stąd nie jest zainteresowany wynikiem sporu. Sąd Okręgowy nie tracił przy tym z pola widzenia, że okresy zatrudnienia świadka obejmują czas, kiedy pracę u tego pracodawcy świadczył skarżący.

Sąd Okręgowy podzielił i uznał za szczere zeznania wnioskodawcy. Były one logiczne, jasne i zgodne ze zgromadzonymi w sprawie dowodami z dokumentów i zeznaniami świadka. Sąd dał także wiarę wnioskodawcy w zakresie, w jakim opisał czynności wykonywane przez niego w trakcie spornego okresu zatrudnienia, a także w części, w jakiej wskazywał, że podczas pracy stale i w pełnym wymiarze czasu pracy był narażony na hałas i zapylenie pochodzące z pracujących w ruchu ciągłym urządzeń oraz drażniące opary z substancji używanych w procesie produkcji. Na wiarę zasługiwały także zeznania wnioskodawcy, w których wskazał, że w całym spornym okresie zatrudnienia wykonywał jednakowe czynności, niezależnie od nazwy stanowiska pracy. Fakt ten potwierdził świadek, a pozwany organ rentowy nie przedstawił żadnych okoliczności mogących godzić w wiarygodność tych zeznań.

Stan faktyczny Sąd Okręgowy ustalił także w oparciu o powołane dowody z dokumentów, których ani treść ani forma nie budziły żadnych wątpliwości co do ich autentyczności.

Odnośnie kwestionowanego przez organ rentowy świadectwa pracy z dnia 15 lipca 2024 roku Sąd Okręgowy, oceniając jego wiarygodność miał na uwadze, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem ani świadectwo pracy, ani świadectwo wykonywania prac w szczególnych warunkach nie są dokumentami urzędowymi w rozumieniu art. 244 § 1 i 2 k.p.c., gdyż podmiot wydający te świadectwa nie jest organem państwowym, ani organem wykonującym zadania z zakresu administracji państwowej. Tylko dokumenty wystawione przez te organy stanowią dowód tego, co zostało w nich urzędowo zaświadczone. Natomiast świadectwa pracy i świadectwa wykonywania prac w szczególnych warunkach w postępowaniu sądowym traktować należy, jako dokumenty prywatne w rozumieniu art. 245 k.p.c., które stanowią dowód tego, że osoba, która je podpisała, złożyła oświadczenie zawarte w dokumencie. Tym samym treść świadectwa pracy i świadectwa wykonywania prac w szczególnych warunkach podlega weryfikacji zarówno w toku postępowania administracyjnego przed organem rentowym, jak i w toku postępowania sądowego przed sądami ubezpieczeń społecznych (por. m.in. wyrok Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z dnia 15 marca 2013 roku, sygn. akt III AUa 1338/12, LEX nr 1298880).

W oparciu o przeprowadzone w sprawie dowody z dokumentów zawartych w aktach osobowych wnioskodawcy oraz zeznania świadka i skarżącego Sąd Okręgowy uznał, że w/w świadectwo pracy jest niemiarodajne w zakresie, w jakim wskazuje, że wnioskodawca przez cały okres zatrudnienia nie wykonywał pracy w szczególnych warunkach i w szczególnym charakterze.

Sąd Okręgowy w Lublinie zważył, co następuje:

Odwołanie Marka #### jest zasadne i zasługuje na uwzględnienie, skutkując zmianą zaskarżonej decyzji.

W niniejszej sprawie wnioskodawca ubiegał się o ustalenie mu dodatku do kapitału początkowego w postaci rekompensaty z tytułu pracy w warunkach szczególnych, co przełożyłoby się na wysokość kapitału początkowego, jak również w konsekwencji na wysokość przyznanej mu emerytury.

Warunki przyznania ubezpieczonym rekompensaty z tytułu wykonywania pracy w warunkach szczególnych zostały uregulowane w ustawie z dnia 19 grudnia 2008 roku o emeryturach pomostowych (Dz. U. 2024, poz. 1696, tekst jednolity ze zmianami). Jak stanowi art. 2 pkt 5 tej ustawy rekompensata to odszkodowanie za utratę możliwości nabycia prawa do wcześniejszej emerytury z tytułu pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze dla osób, które nie nabędą prawa do emerytury pomostowej.

Zgodnie z art. 21 ust. 1 ustawy o emeryturach pomostowych rekompensata przysługuje ubezpieczonemu, jeżeli ma okres pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze w rozumieniu przepisów ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, wynoszący co najmniej 15 lat. Zgodnie z ust. 2 wskazanego przepisu rekompensata nie przysługuje jednak osobie, która nabyła prawo do emerytury na podstawie przepisów ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Jak natomiast stanowi art. 23 powołanej ustawy ustalenie rekompensaty następuje na wniosek ubezpieczonego o emeryturę i jest ona przyznawana w formie dodatku do kapitału początkowego, o którym mowa w przepisach art. 173 i art. 174 ustawy o emeryturach i rentach z FUS.

Pracę można uznać za wykonywaną w warunkach szczególnych, jeśli zgodnie z art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych Dz. U. 2025, poz. 1749, tekst jednolity ze zmianami, zwanej w skrócie „ustawą emerytalną”) pracownik jest zatrudniony przy pracach o znacznej szkodliwości dla zdrowia oraz o znacznym stopniu uciążliwości lub wymagających wysokiej sprawności psychofizycznej ze względu na bezpieczeństwo własne lub otoczenia. Jednocześnie art. 32 ust. 4 ustawy emerytalnej stanowi, że rodzaje prac wykonywanych w warunkach szczególnych ustala się na podstawie przepisów dotychczasowych. Tego typu prace zawarte są w załączniku do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 roku w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz. U. 1983, Nr 8, poz. 43 ze zm.). Zgodnie z § 2 ust. 1 rozporządzenia okresami pracy uzasadniającymi prawo do świadczeń na zasadach określonych w rozporządzeniu są okresy, w których praca w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze jest wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku pracy

W rozpatrywanej sprawie koniecznym stało się ustalenie, czy wnioskodawca spełnia warunek legitymowania się okresem co najmniej 15 lat pracy w warunkach szczególnych. Zakład Ubezpieczeń Społecznych na podstawie złożonej dokumentacji nie uwzględnił żadnego okresu zatrudnienia wnioskodawcy jako pracy wykonywanej w szczególnych warunkach argumentując, że wnioskodawca nie przedłożył żadnego dokumentu świadczącego o wykonywaniu takiego typu pracy i kwestionując przedłożone świadectwo pracy z dnia 15 lipca 2024 roku ze względów formalnych i istniejących tam rozbieżności co do określania stanowiska pracy skarżącego w poszczególnych okresach zatrudnienia.

Należy jednak zauważyć, że brak wystawienia dokumentów potwierdzających wykonywanie pracy tego rodzaju lub ich błędne wypełnienie nie stanowi wystarczającej podstawy do przyjęcia, że pracownik nie wykonywał pracy w takich warunkach. Obowiązek sporządzenia dokumentacji w tym zakresie obciąża pracodawcę, w związku, z czym wyciąganie wobec pracownika jakichkolwiek negatywnych konsekwencji braku lub błędnego jej sporządzenia byłoby dla niego nazbyt krzywdzące. Należy mieć na uwadze fakt, że w postępowaniu sądowym nie znajdują zastosowania ograniczenia w zakresie dopuszczalnych źródeł dowodowych, ustanowione na potrzeby postępowania przed Zakładem Ubezpieczeń Społecznych, a wynikających z rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 11 października 2011 roku w sprawie postępowania o świadczenia emerytalno–rentowe (Dz. U. z 2011 roku, Nr 237, poz. 1412). Zasadniczym celem postępowania sądowego jest rozstrzygnięcie sprawy po dostatecznym, wszechstronnym wyjaśnieniu jej okoliczności spornych. Ułatwia to art. 473 k.p.c., który wprost stanowi, iż w postępowaniu przed sądem w sprawach z zakresu prawa pracy i ubezpieczeń społecznych nie stosuje się przepisów ograniczających dopuszczalność dowodu ze świadków i przesłuchania stron. Powyższe oznacza, że każdy fakt może być dowodzony wszelkimi środkami, które Sąd uzna za pożądane, a ich dopuszczenie za celowe (uchwała Sądu Najwyższego z dnia 10 marca 1984 roku, sygn. akt III UZP 6/84, LEX nr 14625; wyrok Sądu Najwyższego z dnia 21 września 1984 roku, sygn. akt III UZP 48/84, LEX nr 14630, wyrok Sądu Najwyższego z dnia 25 lipca 1997 roku, sygn. akt II UKN 186/97, OSNP 1998/11/342; wyrok Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z dnia 29 stycznia 2013 roku, sygn. akt III AUa 808/12, LEX nr 1313299). Z przedstawionym poglądem i wynikającymi z niego wnioskami Sąd Okręgowy w pełni się zgadza.

Przeprowadzone w niniejszej sprawie postępowanie dowodowe wykazało w sposób pewny i niebudzący wątpliwości, że Marek #### , będąc zatrudnionym od 1 listopada 1984 roku do 31 grudnia 2008 roku w Wytwórni Sprzętu Komunikacyjnego „PZL – Świdnik” i u następców prawnych tego pracodawcy, stale i w pełnym wymiarze czasu pracy wykonywał prace polegające na bieżącej konserwacji agregatów i urządzeń oraz prace budowlano-montażowe i budowlano-remontowe na oddziałach będących w ruchu, w których jako podstawowe wykonywane są prace wymienione w wykazie określone w Wykazie A, Dziale XIV „Prace różne”, pod pozycją 25 w/w rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 roku w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze.

W tym kontekście należy wyjaśnić, że wnioskodawca w trakcie spornego okresu zatrudnienia stale i w pełnym wymiarze czasu pracy pracował przy naprawach i konserwacji urządzeń i maszyn, a pracę wykonywał na oddziałach, w których jako podstawowe wykonywane były prace wymienione w wykazie stanowiącym załącznik do w/w rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 roku, polegające na szlifowaniu lub ostrzeniu wyrobów i narzędzi metalowych oraz polerowaniu mechanicznym, wymienione w Wykazie A, Dziale III, poz. 78 stanowiącym załącznik nr 1 do w/w rozporządzenia. Prace te były wykonywane przez szlifierzy, szlifierzy, ślusarzy kulowania, elektrodrążaczy, i ślusarzy-zaczyszczaczy narzędzi pneumatycznych oraz ślusarzy-zaczyszczaczy narzędzi pneumatycznych, a stanowiska te zostały ujęte przez pracodawcę w wykazie prac w warunkach szczególnych, opracowanym na podstawie Zarządzenia nr 3 MHiPM z dnia 30 marca 1985 roku (Dz.Urz. nr 3-1 MHiPM z 1985 roku).

Jednocześnie spełniony został warunek wykonywania prac na oddziałach będących w ruchu. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Sądu Najwyższego oddziały są „w ruchu”, gdy trwa w nich normalna praca, w związku z czym szkodliwość i uciążliwość pracy konserwatora urządzeń jest taka sama, jak dla pracowników, którzy jako podstawowe wykonują prace wymienione w wykazie, czyli ex definitione prace w szczególnych warunkach (por. wyrok Sądu Najwyższego z 11 grudnia 2014 roku, sygn. akt I UK 162/14, LEX nr 1622303). W rozpatrywanej sprawie ze zgodnych zeznań wnioskodawcy oraz świadka wynika, że w trakcie wykonywania napraw i konserwacji urządzeń i maszyn nigdy nie wstrzymywano całkowicie produkcji i z tego względu byli oni narażeni na pochodzące z pracujących urządzeń zapylenie oraz hałas w takim samym stopniu jak pracownicy – operatorzy tych maszyn pracujący przy produkcji.

Z powyższych względów Sąd Okręgowy uznał, że w przypadku Marka #### spełnione zostały wszystkie przesłanki niezbędne do przyznania mu prawa do rekompensaty. W szczególności, co wykazało przeprowadzone w niniejszej sprawie postępowanie dowodowe, legitymuje się on na dzień 1 stycznia 2009 roku ponad 15-letnim okresem pracy w warunkach szczególnych, wykonywanej stale i w pełnym wymiarze czasu pracy. Odliczając z okresu od 1 listopada 1984 roku do 31 grudnia 2008 roku okresy nieskładkowe (przypadające po dniu 14 listopada 1991 roku, tj. tylko te, które nie mogą być uwzględnione do stażu pracy w warunkach szczególnych), należy stwierdzić, że wnioskodawca legitymował się na dzień 1 stycznia 2009 roku stażem pracy w warunkach szczególnych, wynoszącym 23 lata, 4 miesiące i 1 dzień, a zatem znacznie ponad wymagane 15 lat.

W konsekwencji Sąd zmienił zaskarżoną decyzję i ustalił Markowi #### owi prawo do rekompensaty z tytułu wykonywania prac w warunkach szczególnych, o czym orzeczono w punkcie I wyroku.

Orzeczenie o kosztach procesu Sąd Okręgowy oparł na zasadzie ogólnej odpowiedzialności za wynik procesu, wyrażonej w art. 98 § 1 k.p.c., zgodnie z którym strona przegrywająca sprawę obowiązana jest zwrócić przeciwnikowi na jego żądanie koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony (koszty procesu). Jak stanowi art. 98 § 1¹ zd. 1 k.p.c. od kwoty zasądzonej tytułem zwrotu kosztów procesu należą się odsetki, w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego, za czas od dnia uprawomocnienia się orzeczenia, którym je zasądzono, do dnia zapłaty. Stosownie zaś do art. 98 § 3 k.p.c. do niezbędnych kosztów procesu strony reprezentowanej przez adwokata zalicza się wynagrodzenie, jednak nie wyższe niż stawki opłat określone w odrębnych przepisach i wydatki jednego adwokata, koszty sądowe oraz koszty nakazanego przez sąd osobistego stawiennictwa strony. Natomiast zgodnie z art. 99 k.p.c. stronom reprezentowanym przez radcę prawnego zwraca się koszty w wysokości należnej według przepisów o wynagrodzeniu adwokata.

Na koszty procesu w niniejszej sprawie składało się wynagrodzenie pełnomocnika wnioskodawcy w osobie radcy prawnego, którego wysokość Sąd ustalił zgodnie przepisami rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. 2023, poz. 1935, tekst jednolity ze zmianami). Zgodnie z § 9 ust. 2 w/w rozporządzenia, stawki minimalne wynoszą 360 złotych w sprawach o świadczenia pieniężne z ubezpieczenia społecznego i zaopatrzenia emerytalnego oraz w sprawach dotyczących podlegania ubezpieczeniom społecznym. Mając to na uwadze, Sąd w punkcie II wyroku zasądził od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w Lublinie na Marka #### , tytułem zwrotu kosztów procesu, kwotę 360 złotych wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty.

Mając powyższe na uwadze Sąd Okręgowy w Lublinie, na podstawie powołanych przepisów oraz na mocy art. 477¹⁴ § 2 k.p.c. orzekł, jak w sentencji wyroku.