Prawomocna rekompensata za pracę w prosektorium - Sąd Apelacyjny oddalił apelację ZUS

Sygn. akt III AUa ##/25

U Z A S A D N I E N I E

Wyrokiem z dnia 15 maja 2025 r. Sąd Okręgowy w Lublinie :

I.zmienił decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych oddziału w Lublinie z dnia 30 października 2024 r. w ten sposób, że ustalił Markowi #### prawo do rekompensaty z tytułu pracy w szczególnych warunkach;

II.zasądził od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w Lublinie na rzecz Marka #### kwotę 360 złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego z odsetkami w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego, za czas od dnia uprawomocnienia się orzeczenia, do dnia zapłaty.

Sąd Okręgowy oparł swoje rozstrzygnięcie na następujących ustaleniach faktycznych i rozważaniach prawnych.

Decyzją z dnia 30 października 2024 roku, znak: END/25/####, Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Lublinie odmówił Markowi #### prawa do rekompensaty z tytułu wykonywania pracy w szczególnych warunkach. W uzasadnieniu organ rentowy wskazał, iż wnioskodawca nie wykazał co najmniej 15 lat pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze. Na podstawie dostarczonych dokumentów ZUS uznał, że wnioskodawca udowodnił 7 lat, 1 miesiąc i 21 dni pracy w szczególnych warunkach na podstawie świadectwa wykonywania pracy w szczególnych warunkach z Wojewódzkiego Inspektoratu Weterynaryjnego (decyzja k. 21 akt ZUS).

Marek #### urodził się w dniu 28 sierpnia 1954 roku.

Decyzją z dnia 25 sierpnia 2020 roku Zakład Ubezpieczeń Społecznych przyznał wnioskodawcy emeryturę od dnia 1 lipca 2020 roku, tj. od miesiąca, w którym zgłoszono wniosek. Wysokość emerytury została obliczona zgodnie z art. 26 ustawy emerytalnej i wyniosła 3 697,89 złotych brutto (decyzja k. 10 a.e.).

W dniu 11 października 2024 roku ubezpieczony złożył do ZUS wniosek o rekompensatą z tytułu wykonywania pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze. W odpowiedzi ZUS w dniu 30 października 2024 roku wydał zaskarżoną w niniejszym postępowaniu decyzję (wniosek k. 1 – 3 a.e.; decyzja k. nienumerowana a.e.).

Wnioskodawca w okresie od 16 listopada 1994 roku do 29 lipca 2020 roku był zatrudniony na Uniwersytecie Medycznym w Lublinie w pełnym wymiarze czasu pracy (akta osobowe k. 29, w tym: świadectwo pracy z dnia 29 lipca 2020 roku).

Po zatrudnieniu powierzono mu stanowisko specjalisty (specjalisty inżynieryjno – technicznego) w Katedrze i Zakładzie Anatomii Prawidłowej Człowieka. Z dniem 1 grudnia 2017 roku wnioskodawca awansował na stanowisko starszego specjalisty inżynieryjno – technicznego (akta osobowe k. 29, w tym: umowa o pracę z dnia 16 listopada 1994 roku; angaż z dnia 30 listopada 2017 roku).

Pomimo zmiany nazewnictwa stanowiska pracy zakres obowiązków wnioskodawcy przez cały okres zatrudnienia pozostawał ten sam. Wnioskodawca pracował na stanowisku technicznym w prosektorium i zajmował się czynnościami związanymi z przygotowaniem zwłok ludzkich do ćwiczeń na salach prosektoryjnych. Do jego obowiązków należało m.in. nastrzykiwanie i konserwacja zwłok ludzkich, konserwacja preparatów muzealnych z narządów lub części ciała ludzkiego, macerowanie zwłok ludzkich w celu pozyskania kości do dydaktyki, przygotowanie zwłok i preparatów ludzkich do ćwiczeń prosektoryjnych, udział w przygotowywaniu i organizacji pogrzebów szczątków ludzkich zwłok, a w tym przygotowanie szczątek ludzkich do kremacji (zeznania Bogumiła #### k. 41; zeznania wnioskodawcy k. 40 – 41).

Wszystkie w/w czynności ubezpieczony realizował w prosektorium, gdzie znajdowały się sale prosektoryjne, magazyn zwłok i pokój do kształtowania preparatów. Wnioskodawca pracował wyłącznie w pomieszczeniach prosektorium. Nie był kierowany do wykonywania innych czynności. Pracę świadczył często ponad normatywny wymiar czasu pracy. Zdarzało się, że otrzymywał polecenie odebrania zwłok np. przed weekendem i wówczas jeździł późnym popołudniem w piątek lub w sobotę rano, aby wykonać wszystkie niezbędne czynności i nie obciążać uczelni kosztami przechowywania zwłok w chłodni (zeznania Bogumiła #### k. 41; zeznania wnioskodawcy k. 40 – 41).

Wnioskodawca pracował w uciążliwych warunkach, w oparach wydzieliny formaldehydu i innych środków chemicznych, które używane były do konserwacji zwłok. Opary te drażniły drogi oddechowe. Ponadto dokuczał mu intensywny zapach ze zwłok, które niejednokrotnie były w stanie znacznego rozkładu. Ze względu na szkodliwe warunki pracy wnioskodawca otrzymywał dodatek do wynagrodzenia w okresie od 16 listopada 1994 roku do 31 października 2007 roku oraz dodatek specjalny przysługujący ze względu na charakter pracy lub warunki jej wykonywania w okresie od 1 października 2010 roku do 29 lipca 2020 roku (akta osobowe k. 29, w tym: zaświadczenie z dnia 2 września 2024 roku; zeznania Bogumiła #### k. 41; zeznania wnioskodawcy k. 40 – 41).

W okresie zatrudnienia wnioskodawca nie korzystał z urlopu bezpłatnego ani rodzicielskiego. Był niezdolny do pracy w okresach: 24 – 27 listopada 2015 roku (4 dni), 22 – 26 października 2018 roku (5 dni) (akta osobowe k. 29, w tym: świadectwo pracy).

Zatrudnienie wnioskodawcy w prosektorium UM w Lublinie ustało z dniem 29 lipca 2020 roku w związku z przejściem na emeryturę. Po ustaniu zatrudnienia pracodawca wydał wnioskodawcy świadectwo pracy z dnia 29 lipca 2020 roku, w którym wskazano, że ubezpieczony nie wykonywał pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze (akta osobowe k. 29, w tym: świadectwo pracy).

Wnioskodawca pracował w prosektorium z drugim pracownikiem - Bogumiłem #### em, zatrudnionym na równorzędnym stanowisku. Obaj musieli współpracować, ponieważ czasami zwłoki ważyły ponad 100 kg i jedna osoba nie byłaby w stanie ich sama podnieść. Bogumiłowi #### owi, podobnie jak wnioskodawcy, ZUS odmówił prawa do rekompensaty z tytułu pracy w szczególnych warunkach. Bogumił #### odwołał się od decyzji ZUS do sądu ubezpieczeń społecznych. Wyrokiem z dnia 26 kwietnia 2024 roku, wydanym w sprawie o sygn. akt VIII U 1969/23 Sąd Okręgowy w Lublinie przyznał mu prawo do rekompensaty z tytułu wykonywania pracy w szczególnych warunkach uwzględniając do stażu pracy w warunkach szczególnych okres zatrudnienia Bogusława #### od 15 listopada 1982 roku do 31 grudnia 2008 roku w Zakładzie Anatomii Prawidłowej Człowieka (odpis wyroku wraz z uzasadnieniem k. 31 – 38; zeznania Bogumiła #### k. 41).

Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił w oparciu o powołane dowody osobowe i nieosobowe.

Sąd Okręgowy w całości podzielił zeznania świadka Bogusława #### , który pracował z wnioskodawcą w prosektorium Uniwersytetu Medycznego w Lublinie, gdzie był zatrudniony od listopada 1983 roku do lutego 2023 roku. Świadek opisał szczegółowo czynności, które wnioskodawca wykonywał w spornym okresie zatrudnienia oraz warunki, w jakich pracował. W swoich zeznaniach świadek zwrócił uwagę na uciążliwe warunki, jakie panowały w prosektorium. Zeznania świadka były rzeczowe, szczegółowe oraz spójne ze zgromadzonymi w sprawie dokumentami.

Za wiarygodne Sąd uznał zeznania złożone przez wnioskodawcę. Były one jasne, pełne, logiczne. Sąd Okręgowy zwrócił uwagę, że zeznania wnioskodawcy były spójne z treścią zeznań świadka. Jednocześnie zeznania te nie były kwestionowane przez ZUS, który wskazywał wyłącznie na braki formalne w prawidłowym udokumentowaniu okresu pracy wnioskodawcy w szczególnych warunkach.

Sąd obdarzył także wiarą zgromadzone w sprawie dowody nieosobowe w postaci dokumentów, znajdujące się w aktach organu rentowego oraz złożone do akt sprawy. Dokumenty te nie noszą śladów podrobienia ani przerobienia. Nie były też kwestionowane przez żadną ze stron, poza sporządzonym przez zakład pracy świadectwem pracy. Sąd podkreślił, że dowody ze świadectw pracy i innych dokumentów pracowniczych nie są decydujące dla ustaleń w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych. Są to bowiem dokumenty prywatne w rozumieniu art. 245 k.p.c., co oznacza, że zawarte tam informacje poddają się weryfikacji przez pryzmat wyników całego postępowania dowodowego. Ubezpieczony może więc dowodzić okoliczności faktycznych także innymi środkami dowodowymi, w tym pochodzącymi z osobowych źródeł dowodowych. Kontrola takich dokumentów obejmuje prawdziwość wykazanych w nich faktów (wyrok SA w Szczecinie z dnia 7 listopada 2019 r., III AUa 203/19, Lex nr 2774357; wyrok SA we Wrocławiu z dnia 15 stycznia 2020 r., III AUa 851/19, Lex nr 2977269). Co więcej, zgodnie z art. 473 § 1 k.p.c. w sprawach z zakresu prawa pracy i ubezpieczeń społecznych nie stosuje się przepisów ograniczających dopuszczalność dowodu ze świadków i z przesłuchania stron. Oznacza to, że ustawodawca zrównał wartość dowodową dokumentów z wartością dowodową zeznań lub przesłuchania stron i żadnemu z tych środków nie przyznał prymatu przy ustalaniu faktów. Zatem informacje znajdujące się w aktach osobowych mogą być uzupełniane materiałem dowodowym z przesłuchania.

W ocenie Sądu I Instancji odwołanie jest zasadne.

Sąd wskazał, że zgodnie z definicją zawartą w art. 2 pkt 5 ustawy z dnia 19 grudnia 2008 roku o emeryturach pomostowych (tekst jednolity: Dz. U. z 2024 roku, poz. 1696) rekompensata to odszkodowanie za utratę możliwości nabycia prawa do wcześniejszej emerytury z tytułu pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze dla osób, które nie mają ustalonego decyzją prawomocną prawa do emerytury pomostowej.

Warunki jej przyznania precyzuje art. 21 cytowanej ustawy, który stanowi, że rekompensata przysługuje ubezpieczonemu, jeżeli przed dniem 1 stycznia 2009 roku ma okres pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (tekst jednolity: Dz. U. z 2024 roku, poz. 1631), wynoszący, co najmniej 15 lat. (art. 21 ust. 1 ustawy). Jednocześnie rekompensata nie przysługuje osobie, która ma ustalone decyzją prawomocną prawo do emerytury na podstawie przepisów ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych lub przepisów odrębnych (art. 21 ust. 2 ustawy).

Łączne odczytanie przepisów art. 2 pkt 5 oraz art. 21 ust. 2 ustawy z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych prowadzi do wniosku, że w ostatnio powołanym przepisie (art. 21 ust. 2) nie chodzi o nabycie prawa do jakiejkolwiek emerytury, ale do emerytury w obniżonym wieku emerytalnym z tytułu pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze na jednej z podstaw przewidzianych w ustawie o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (art. 32, art. 46, art. 184 tej ustawy).

Tym samym, aby uzyskać prawo do rekompensaty konieczne jest posiadanie do dnia 1 stycznia 2009 roku 15 - letniego okresu pracy w warunkach szczególnych lub w szczególnym charakterze oraz brak ustalonego prawomocną decyzją prawa do emerytury pomostowej lub emerytury w wieku obniżonym z tytułu pracy w warunkach szczególnych.

Sąd wskazał dalej, że według art. 32 ust. 2 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych za pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach uważa się pracowników zatrudnionych przy pracach o znacznej szkodliwości dla zdrowia oraz o znacznym stopniu uciążliwości lub wymagających wysokiej sprawności psychofizycznej ze względu na bezpieczeństwo własne lub otoczenia. Ustęp 4 cytowanej normy prawnej stanowi natomiast, że wiek emerytalny, o którym mowa w ust. 1, rodzaje prac lub stanowisk oraz warunki, na podstawie, których osobom wymienionym w ust. 2 przysługuje prawo do emerytury, ustala się na podstawie przepisów dotychczasowych.

Zgodnie z § 2 ust. 1 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 roku w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz. U. z 1983 roku, Nr 8, poz. 43 ze zmianami) okresami pracy uzasadniającymi prawo do świadczeń na zasadach określonych w rozporządzeniu są okresy, w których praca w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze jest wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku pracy. Według § 3 cytowanego rozporządzenia okres zatrudnienia wymagany do uzyskania emerytury, zwany dalej „wymaganym okresem zatrudnienia", uważa się okres wynoszący 20 lat dla kobiet i 25 lat dla mężczyzn, liczony łącznie z okresami równorzędnymi i zaliczanymi do okresów zatrudnienia. Natomiast § 4 ust. 1 rozporządzenia stanowi, że pracownik, który wykonywał prace w szczególnych warunkach, wymienione w wykazie A, nabywa prawo do emerytury, jeżeli spełnia łącznie następujące warunki: osiągnął wiek emerytalny wynoszący: 55 lat dla kobiet i 60 lat dla mężczyzn, ma wymagany okres zatrudnienia, w tym, co najmniej 15 lat pracy w szczególnych warunkach.

Jednocześnie przepis art. 1 § 2 rozporządzenia stanowi, że właściwi ministrowie, kierownicy urzędów centralnych oraz centralne związki spółdzielcze w porozumieniu z Ministrem Pracy, Płac i Spraw Socjalnych ustalają w podległych i nadzorowanych zakładach pracy stanowiska pracy, na których są wykonywane prace w szczególnych warunkach, wymienione w wykazach A i B.

W ocenie Sądu Okręgowego, przeprowadzone w sprawie postępowanie dowodowe wykazało, iż wnioskodawca w spornym okresie zatrudnienia od 16 listopada 1994 roku do 29 lipca 2020 roku w Zakładzie Anatomii Prawidłowej Człowieka Uniwersytetu Medycznego w Lublinie stale i w pełnym wymiarze czasu pracował głównie przy zwłokach ludzkich i preparatach z nich pozyskanych. W zakresie swoich obowiązków, m.in. przyjmował zwłoki, nastrzykiwał je, uzyskiwał preparaty ze zwłok, pozyskiwał kości oraz przygotowywał szczątku ludzkie do pochówku. Nadto przygotował zwłoki i preparaty na potrzeby zajęć ze studentami. Do jego zadań należało również wykonywanie mokrych preparatów formalinowych sporządzonych z części ciała oraz preparatów suchych w postaci kości, które wymagały macerowania.

Ze względu na powyższe w/w okres zatrudnienia wnioskodawcy od 16 listopada 1994 roku do 31 grudnia 2008 roku, tj. 14 lat, 1 miesiąc i 7 dni (z wyłączeniem okresów niezdolności do pracy wynikających ze świadectwa pracy, które w tym zakresie nie było kwestionowane przez żadną ze stron), należy uwzględnić do stażu pracy wykonywanej w szczególnych warunkach. W tym okresie bowiem wnioskodawca stale i w pełnym wymiarze czasu pracy wykonywał prace wymienione w wykazie A, dziale XII, poz. 3 stanowiącym załącznik nr 1 do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 roku w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, które zostały określone jako prace w prosektoriach i zakładach anatomopatologicznych, histopatologicznych i medycyny sądowej.

Sąd podniósł, że w zarządzeniu Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z dnia 12 lipca 1983 roku w sprawie prac wykonywanych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze w zakładach pracy resortu zdrowia i opieki społecznej (Dz. Urz. MZiOS.1983 nr 8, poz. 40 ze zmianami) w dziale XII - w służbie zdrowia i opiece społecznej, pod poz. 3, dotyczącą stanowisk pracy w prosektoriach i zakładach anatomopatologicznych, histopatologicznych i medycyny sądowej w pkt 2 wymienia biologa, zaś w pkt 7 preparatora. Stanowiska te są zbieżne z charakterem pracy wykonywanej przez wnioskodawcę w spornym okresie zatrudnienia. Co prawda wnioskodawca formalnie był zatrudniony na stanowiskach: specjalisty, specjalisty inżynieryjno-technicznego, starszego specjalisty inżynieryjno-technicznego, jednakże faktycznie – co również wielokrotnie podkreślał - zakres jego obowiązków pozostawał bez zmian.

Po zsumowaniu powyższego okresu zatrudnienia wnioskodawcy w szczególnych warunkach (14 lat, 1 miesiąc i 7 dni) z uwzględnionym już wcześniej przez ZUS okresem pracy w szczególnych warunkach w wymiarze 7 lat, 1 miesiąc i 21 dni nie ma żadnych wątpliwości, że Marek #### legitymuje się okresem przekraczającym wymagane 15 lat pracy w szczególnych warunkach, przez co spełnia przesłankę do przyznania mu rekompensaty wskazanej w art. 21 ust. 1 ustawy o emeryturach pomostowych. Jednocześnie nie zachodzą przesłanki wyłączające przyznanie jej świadczenia z art. 2 pkt 5 lub art. 21 ust. 2 tej ustawy.

Z powyższych względów na podstawie powołanych przepisów oraz art. 477¹⁴ § 2 k.p.c., Sąd Okręgowy w punkcie I wyroku zmienił zaskarżoną w niniejszej sprawie decyzję i ustalił Markowi #### prawo do rekompensaty z tytułu wykonywania pracy w szczególnych warunkach.

W punkcie II wyroku Sąd Okręgowy orzekł o kosztach procesu z uwagi na wynik sprawy zgodnie z art. 98 § 1 i 3 k.p.c. Wysokość kosztów została ustalona zgodnie z § 9 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2023 roku, poz. 1935), który przewiduje stawkę 360 złotych w sprawach o świadczenia pieniężne z ubezpieczenia społecznego i zaopatrzenia emerytalnego. Taką kwotę Sąd zasądził od przegrywającego Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na rzecz wnioskodawcy tytułem kosztów zastępstwa procesowego. Rozstrzygniecie o odsetkach uzasadnia art. 98 § 1¹k.p.c.

Z wyrokiem tym nie zgodził się organ rentowy. Wniósł apelację. Zaskarżył wyrok w całości zarzucając

I.naruszenie prawa procesowego mającego wpływ na wynik sprawy tj: art. 233 1 KPC poprzez brak wszechstronnej oceny dowodów zgromadzonych w sprawie, orzeczenie niezgodnie z zasadami logicznego rozumowania i doświadczenia życiowego oraz przekroczenie swobodnej oceny dowodów i uznanie: iż skarżący legitymuje się 15-letnim okresem pracy w warunkach szczególnych przez co spełnia przesłankę do przyznania mu prawa do rekompensaty podczas gdy po wszechstronnym rozważeniu materiału dowodowego Sąd powinien ustalić iż Pan Marek #### nie udowodnił w toku trwającego postępowania wymaganego przepisami okresu uprawniającego go do nabycia prawa do rekompensaty co spowodowało w konsekwencji nieprawidłowe ustalenie przez Sąd, iż Pan Marek #### ma prawo do rekompensaty z tytułu pracy w szczególnych warunkach podczas gdy Sąd powinien uznać, że organ rentowy prawidłowo wydał zaskarżoną decyzję z dnia 30 października 2024r.

Il. naruszenie prawa materialnego tj.:

przez niewłaściwe zastosowanie art. 2 pkt 5, art. 21, art. 23 ustawy z dnia 19 grudnia 2008r. o emeryturach pomostowych, w zw. z art. 173, art. 174 i art. 32 ust. 2 i 4 ustawy z dnia 17.12.1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz S 2 ust. 1 i S 4 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7.02.1983r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze poprzez ustalenie prawa do rekompensaty osobie nie spełniającej przesłanki 15 lat pracy w szczególnych warunkach oraz nieprawidłową wykładnię art. 32 ust. 2 i 4 ustawy z dnia 17.12.1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych w zw. z S 2 ust. 1 i S 4 ust. 1 pkt 3 Wykaz A dział XII pkt 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7.02.1983r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze oraz z zw. z art. 21 ustawy z dnia 19 grudnia 2008r. o emeryturach pomostowych poprzez jej dokonanie wbrew ukształtowanej linii orzeczniczej która nie dopuszcza swobodnego, z naruszeniem postanowień rozporządzenia, wiązania konkretnych stanowisk pracy z branżami, do których nie zostały one przypisane w tym akcie prawnym podczas gdy Sąd przy prawidłowym zastosowaniu i wykładni powyższych przepisów powinien oddalić odwołanie Ubezpieczonego.

Mając powyższe na względzie organ rentowy wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez oddalenie odwołania Ubezpieczonego, ewentualnie jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu oraz zasądzenie na rzecz organu rentowego kosztów zastępstwa procesowego za Il instancji.

Sąd Apelacyjny zważył co następuje

Apelacja jest bezzasadna, a wyrok Sądu I instancji odpowiada prawu.

Podniesione w apelacji zarzuty braku wszechstronnej oceny dowodów mają charakter wyłącznie polemiczny i nie zasługują na uwzględnienie.

Skarżący w uzasadnieniu apelacji wskazał, że z pisma z dnia 23 listopada 1995 r. dotyczącego dalszego zatrudnienia wynika, iż Marek #### jest zatrudniony w prosektorium Katedry m.in. przy transporcie zwłok na i z sal prosekcyjnych do składnic konserwacji preparatów muzealnych. Z tego zapisu organ rentowy wywodzi, że wnioskodawca nie wykonywał stale i w pełnym wymiarze czasu pracy w warunkach szczególnych. Odnosząc się do tego zarzutu wskazać należy, transport zwłok był tylko jednym z obowiązków Marka ####. Jak wynika z pisma Kierownika Katedry i Zakładu Anatomii Prawidłowej Człowieka z dnia 9 września 1994 r. stanowiącego prośbę o zatrudnienie wnioskodawcy, do jego obowiązków (prócz transportu zwłok ze składnic na sale prosektoryjne i z powrotem - wskazano, że pomieszczenia te są porozrzucane na 3 kondygnacjach przy braku windy) należało także przygotowanie zwłok do maceracji i maceracja kości, nastrzykiwanie i stała konserwacja zwłok, bieżąca konserwacja dużej liczby preparatów muzealnych niezbędnych do prawidłowego nauczania anatomii. Marek #### w swych zeznaniach złożonych na rozprawie w dniu 9 kwietnia2026 r. doprecyzował, że zwłoki były przechowywane w basenach i transportował jej wózkiem lub ręcznie na sale prosektoryjne. W ocenie Sądu Apelacyjnego czynność transportu zwłok na sale prosektoryjne jest immanentnym elementem pracy w prosektorium. Kwalifikacja pracy w prosektorium jako pracy w szczególnych warunkach wynika po pierwsze z narażenia na oddziaływanie czynników szkodliwych na organizm pracownika w postaci formaldehydu i innych środków chemicznych, zapachu zwłok a po drugie z samej specyfiki obcowania ze zwłokami ludzkimi. Narażenie to występowało na każdym etapie pracy( maceracja, nastrzykiwanie, konserwacji zwłok) jak i na etapie transportu.

Skarżący dalej zarzuca, że Sąd I instancji nie uwzględnił pewnych dodatkowych czynności pracowniczych, które zostały wymienione w zakresie czynności z dnia 27 listopada 2006 r. Dotyczy to konserwacji preparatów muzealnych, udziału w doświadczeniach na zwierzętach, dbania o stan zdrowia zwierząt doświadczalnych, różnych prac związanych z wykorzystaniem komputera oraz urządzeń multimedialnych. Zarzut ten jest po pierwsze o tyle bezprzedmiotowy, że Marek #### do 27 listopada 2006 r. legitymuje się ponad 15 letnim okresem pracy w szczególnych warunkach. Podkreślenia bowiem wymaga - na co już zwrócił uwagę Sąd i Instancji - że organ rentowy uznał, iż skarżący wykonywał przed zatrudnieniem w Akademii Medycznej w Lublinie prace w szczególnych warunkach w wymiarze 7 lat 1 miesiąca i 21 dni. Okres zaś zatrudnienia w Akademii Medycznej od 16 listopada 1994 r. do 26 listopada 2006 roku wynosi 12 lat i 11 dni. Łącznie zatem okres pracy w szczególnych warunkach wynosi 19 lat 2 miesiące i 2 dni.

Nadto jak wynika z zeznań Marka #### złożonych na rozprawie w dniu 9 kwietnia 2026r. czynności związane z doglądaniem hodowli królików wykonywał jedynie przez 2 miesiące w całym okresie zatrudnienia i polegały one na przejściu koło klatek i stwierdzeniu stanu zdrowia królików. Czynności te wykonywał 2,3 razy w tygodniu i trwało to 15 minut do pół godziny. Czynności te zatem miały charakter marginalny i nie mają wpływu na ocenę, że Marek #### stale i pełnym wymiarze wykonywał pracę w szczególnych warunkach. Podobnie ma się sprawa z fotografowaniem zwłok na salach prosektoryjnych. Zadanie to miało charakter poboczny.

Podniesiony w apelacji zarzut niewzięcia pod uwagę zmian w zakresach czynności wynikających z dokumentów z 6 listopada 2009 r., 2 listopada 2009 r., 22 kwietnia 2010 r., 11 października 2011 r. i 10 stycznia 2018 r. jest bezprzedmiotowy. albowiem uwzględniany przy ustalaniu prawa do rekompensaty okres pracy w szczególnych warunkach może dotyczyć tylko okresu do 31 grudnia 2008 r.

Podkreślenia jednak wymaga, że skarżący do końca zatrudnienia otrzymywał dodatek specjalny. W piśmie z dnia 22 września 2010 r. stanowiącym wniosek o przyznanie tego dodatku szczegółowo wskazano rodzaje wykonywanych przez marka #### zadań. Wszystkie one związane są ściśle z pracami przy zwłokach ludzkich w prosektorium.

Badając zarzuty naruszenia prawa procesowego końcowo wskazać należy, że w postępowaniu przed Sądem I Instancji organ rentowy miał pełną możliwość składania stosownych wniosków dowodowych. Zawarty w apelacji wniosek o dopuszczenie dowodu z zeznań świadka jest wnioskiem spóźnionym (art. 381 k.p.c.) zmierzającym jedynie do przedłużenia postępowania.

Nie są także zasadne zarzuty naruszenia prawa materialnego.

W wykazie A, dziale XII, poz. 3 stanowiącym załącznik nr 1 do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 roku w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, jako prace w szczególnych warunkach wskazano prace w prosektoriach i zakładach anatomopatologicznych, histopatologicznych i medycyny sądowej.

Nie ma żadnych wątpliwości, że wnioskodawca wykonywał pracę w prosektorium. Wynika to z wszystkich dokumentów znajdujących się w aktach osobowych(vide n.p. pismo Kierownika Katedry i Zakładu z 23 listopada 1995 r.). To, że było to prosektorium Katedry i Zakładu Anatomii Prawidłowej Człowieka Akademii Medycznej nie ma znaczenia. W wymienionej poz. 3 Działu XII Wykazu A ustawodawca wymienił ogólnie prace w prosektoriach nie precyzując jednostek organizacyjnych, w których dane prosektorium funkcjonuje. Zarazem określenie w umowie o pracę stanowiska wnioskodawcy jako specjalisty nie eliminuje możliwości ustalenia, że wykonywał on prace w warunkach szczególnych, jeżeli z materiału dowodowego wynika że świadczył on pracę wymienioną w Wykazie A.

W ocenie Sądu Apelacyjnego, przepis zawarty w wykazie A Dziale XII poz.3 obejmuje zatem swoim zakresem także prosektoria funkcjonujące w ramach wyższych uczelni medycznych. To samo odnosi się do zakładów medycyny sądowej, które działają zasadniczo w strukturach uczelni wyższych.

Skoro zatem Marek #### świadczył pracę warunkach szczególnych w wymiarze ponad 15 letnim do dnia 31 grudni 2008 r. i nie ma ustalonego prawomocną decyzją prawa do emerytury pomostowej lub emerytury z tytułu pracy w szczególnych warunkach to ma prawo do rekompensaty. Sąd Instancji nie naruszył związku z tym wskazanych w apelacji przepisów prawa materialnego.

Mając powyższe na względzie Sąd Apelacyjny na podstawie art. 385 k.p.c. orzekł jak w sentencji.