Sąd uwzględnił rekompensatę za pracę w warunkach szczególnych przy ustalaniu renty rodzinnej
Sąd Okręgowy w Lublinie, uwzględnił odwołanie od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w sprawie wysokości renty rodzinnej. Kluczowe znaczenie miało ustalenie, że zmarły mąż wnioskodawczyni wykonywał przez wiele lat pracę w warunkach szczególnych, co skutkowało prawem do rekompensaty. W wyniku korzystnego rozstrzygnięcia, wysokość renty rodzinnej dla wdowy została zwiększona.
Spór z ZUS dotyczył nieuwzględnienia w decyzji o przyznaniu renty rodzinnej dodatku do emerytury wynikającego z pracy w warunkach szczególnych, którą zmarły wykonywał jako operator suwnicy przez ponad 24 lata. Organ rentowy wskazał, że prawo do rekompensaty nie zostało jeszcze ostatecznie potwierdzone, a zatem nie może stanowić podstawy do wyliczenia renty rodzinnej. Sąd nie podzielił tego stanowiska, uznając, że istnieją wystarczające dowody na spełnienie wszystkich warunków niezbędnych do nabycia prawa do rekompensaty.
Podczas postępowania sądowego wykazano, że zmarły przez wiele lat wykonywał obowiązki operatora suwnicy pomostowej w zakładzie prefabrykatów budowlanych, pracując stale w warunkach wymagających szczególnej ostrożności i wysokiej sprawności psychofizycznej. Zeznania świadków – w tym dawnego brygadzisty oraz konserwatora dźwigów – potwierdziły, że była to praca o wysokim stopniu uciążliwości i odpowiedzialności. Sąd przyjął, że zatrudnienie to spełniało kryteria pracy w warunkach szczególnych, zgodnie z obowiązującym wykazem prac określonym w przepisach wykonawczych.
Zgodnie z obowiązującymi przepisami, renta rodzinna jest świadczeniem pochodnym – jej wysokość powinna odpowiadać świadczeniu, jakie przysługiwałoby zmarłemu, gdyby dożył momentu przyznania emerytury wraz z należną rekompensatą. Sąd uznał, że pomimo braku prawomocnej decyzji o przyznaniu rekompensaty przed śmiercią, istniały wszelkie podstawy materialne, aby uznać to świadczenie za należne, a tym samym wliczyć je do podstawy wyliczenia renty rodzinnej. Szczegółowe informację dotyczące sprawy znajduje się w uzasadnieniu wyroku zamieszczonym poniżej.
Sygn. akt VIII U ##/24
U Z A S A D N I E N I E
Decyzją z dnia 22 kwietnia 2024 roku, znak RND/1/###### Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Lublinie przyznał Ewie #### prawo do renty rodzinnej w kwocie zaliczkowej po zmarłym mężu Antonim ####, nie uwzględniając jednocześnie do wysokości świadczenia rekompensaty za pracę zmarłego w warunkach szczególnych, wskazując w uzasadnieniu, że ostateczna wysokość renty rodzinnej zostanie ustalona po zakończeniu toczącego się postępowania sądowego odnośnie prawa Antoniego #### do rekompensaty (decyzja – nienumerowana karta akt ZUS dot. renty rodzinnej).
Odwołanie od powyższej decyzji złożyła za pośrednictwem swego pełnomocnika Ewa ####, wnosząc o jej zmianę poprzez ponowne przeliczenie wysokości przysługującej jej renty rodzinnej z uwzględnieniem rekompensaty, jaka przysługiwałaby jej zmarłemu mężowi Antoniemu #### za wykonywanie prac w szczególnych warunkach, podnosząc w uzasadnieniu, że Antoniemu #### winno zostać przyznane prawo do rekompensaty, mogące obecnie stanowić podstawę do zwiększenia renty rodzinnej po zmarłym. Na poparcie swych twierdzeń odwołująca wniosła m.in. o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodów z zeznań świadków (odwołanie, k. 3-5v).
W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o jego oddalenie, podtrzymując argumentację stanowiącą podstawę wydania zaskarżonej decyzji (odpowiedź na odwołanie, k. 10-10v).
W toku postępowania strony popierały powyższe stanowiska prezentowane w sprawie (pisma procesowe, k. 51-52 oraz 54).
Sąd Okręgowy w Lublinie ustalił, co następuje:
Wnioskodawczyni Ewa ####, urodzona dnia # października 1963 roku, pozostawała w związku małżeńskim z Antonim #### od dnia # października 1988 roku, aż do dnia jego śmierci. Wnioskodawczyni ma odrębną decyzją organu rentowego ustalone także prawo do emerytury (odpis skrócony aktu małżeństwa, k. 7 akt ZUS dot. renty rodzinnej; zeznania wnioskodawczyni, k. 45-45v w zw. z k. 46v).
Antoni #### urodził się dnia # maja 1958 roku, a zmarł w dniu # marca 2024 roku w wieku 65 lat (odpis skrócony aktu zgonu, k. 6 akt ZUS dot. renty rodzinnej).
Decyzją z dnia 7 czerwca 2023 roku, znak: EDUM/25/######, Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Lublinie przyznał Antoniemu #### z urzędu prawo do emerytury od dnia # maja 2023 roku, tj. od osiągnięcia wieku emerytalnego. Ustalając wysokość świadczenia organ rentowy nie uwzględnił prawa do rekompensaty z tytułu wykonywania prac w warunkach szczególnych, wskazując na uchybienie formalne, tj. że w przedłożonym świadectwie pracy z dnia 30 czerwca 2016 roku brak jest wskazanego charakteru pracy (decyzja, k. 8 dołączonych akt VIII u ##/24 tut. Sądu).
Odwołanie od powyższej decyzji wniósł Antoni ####, wnosząc o przyznanie prawa do rekompensaty (odwołanie, k. 1-6v dołączonych akt VIII u ##/24 tut. Sądu).
W związku ze śmiercią Antoniego ####, Sąd Okręgowy w Lublinie postanowieniem z dnia 10 kwietnia 2024 roku zawiesił postępowanie w sprawie prawa zmarłego do rekompensaty (postanowienie, k. 37 dołączonych akt VIII u ##/24 tut. Sądu).
W dniu 10 kwietnia 2024 roku Ewa #### złożyła do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wniosek o rentę rodzinną po zmarłym mężu Antonim #### (wniosek, k. 1-5 akt ZUS dot. renty rodzinnej).
Po rozpoznaniu powyższego wniosku Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Lublinie zaskarżoną w niniejszym postępowaniu decyzją z dnia 22 kwietnia 2024 roku przyznał Ewie #### prawo do renty rodzinnej w kwocie zaliczkowej po zmarłym mężu Antonim ####, nie uwzględniając jednocześnie do wysokości świadczenia rekompensaty za pracę zmarłego w warunkach szczególnych (decyzja – nienumerowana karta akt ZUS dot. renty rodzinnej).
Sąd Okręgowy w Lublinie postanowieniem z dnia 2 września 2024 roku postępowanie w sprawie prawa Antoniego #### do rekompensaty podjął, a następnie umorzył (postanowienie, k. 43 dołączonych akt VIII u ##/24 tut. Sądu).
W toku niniejszego postępowania Sąd ustalił, że Antoni #### w okresie od 17 stycznia 1984 roku do 29 lutego 2008 roku pozostawał w zatrudnieniu w Faelbud S.A. w Lublinie, zaś w okresie od 1 marca 2008 roku do 30 czerwca 2016 roku u następcy prawnego tej spółki, tj. w Faelbud Prefabrykaty sp. z o.o. w Lublinie. Od początku trwania tego okresu zatrudnienia powierzono mu obowiązki operatora suwnicy – ciężkiej maszyny budowlanej. Pracował w pełnym wymiarze czasu pracy. Praca jego polegała na obsłudze suwnicy pomostowej z kabiny umieszczonej na zewnątrz, na wysokości około 15 metrów, tj. w najwyższym punkcie suwnicy. Antoni #### operował suwnicą za pomocą dźwigni góra-dół i przód-tył, przenosząc wzdłuż obszaru pracy suwnicy podczepiane do haków przez pracowników na dole betonowe prefabrykaty o dużych gabarytach, np. ściany, stropy, betonowe płyty zbrojone i inne elementy prefabrykowane, wyładowując je następnie na podjeżdżające pod suwnicę samochody ciężarowe i dostawcze, przewożące te elementy na budowy. Prefabrykaty pobierał suwnicą z magazynu wyrobów gotowych i przenosił najpierw na specjalne stojaki, później ładując je na pojazdy transportowe. Cały dzień pracy spędzał w kabinie operatora suwnicy, nie będąc oddelegowywanym do innych prac czy incydentalnych czynności. Praca jego wymagała ciągłego skupienia i uwagi, zważywszy na gabaryty i ciężar przenoszonych suwnicą elementów. Praca zakładu Faelbud odbywała się początkowo na trzy zmiany, następnie na jedną zmianę, lecz zdarzała się także praca w nadgodzinach w okresach zwiększonego zapotrzebowania na prefabrykaty i w takim rozkładzie czasu pracy pracował Antoni ####. Wraz z nim w przedsiębiorstwie tym zatrudnieni byli m.in. Stanisław #### – w latach 1979-2015 jako konserwator urządzeń dźwigowych, a także Tadeusz #### – w latach 1978-2011, będący również operatorem suwnicy i brygadzistą uprawnionym obecnie do emerytury wcześniejszej z tytułu pracy w warunkach szczególnych, któremu bezpośrednio podlegał Antoni ####. w różnych okresach czasu zatrudnienia Antoniego #### była różna ilość suwnicowych, aż do 4, jednakże Antoni #### był suwnicowym przez cały w/w okres swego zatrudnienia, gdyż był pracownikiem cenionym na tym stanowisku z uwagi na dokładność, uważność, ostrożność i sumienność (świadectwo pracy, k. 9-9v dołączonych akt VIII u ##/24 tut. Sądu; świadectwo pracy w warunkach szczególnych Tadeusza ####, k. 19 akt ZUS dot. Tadeusza ####; decyzja, k. 43 akt ZUS dot. Tadeusza ####; zeznania wnioskodawczyni, k. 45-45v w zw. z k. 46v; zeznania świadka Stanisława ####, k. 45v-46; zeznania świadka Tadeusza ####, k. 46).
W trakcie w/w okresów zatrudnienia Antoni #### w dniach od 27 września 1991 roku do 31 października 1991 roku, od 1 października 1992 roku do 3 listopada 1992 roku oraz w dniu 25 listopada 1992 roku, tj. łącznie przez 2 miesiące i 9 dni korzystał z urlopów bezpłatnych (świadectwo pracy, k. 9-9v dołączonych akt VIII u ##/24 tut. Sądu).
Ponadto w omawianych okresach zatrudnienia Antoniego #### przypadały następujące okresy nieskładkowe: od 29 listopada 1992 roku do 10 grudnia 1992 roku, od 5 lutego 1993 roku do 10 lutego 1993 roku, od 7 grudnia 1993 roku do 11 grudnia 1993 roku, od 7 marca 1994 roku do 11 marca 1994 roku, od 26 maja 1994 roku do 1 czerwca 1994 roku, od 5 października 1994 roku do 10 października 1994 roku, od 17 października 1994 roku do 21 października 1994 roku, od 24 maja 1995 roku do 2 czerwca 1995 roku, od 2 stycznia 1996 roku do 8 stycznia 1996 roku, od 13 stycznia 1997 roku do 17 stycznia 1997 roku oraz od 14 kwietnia 1998 roku do 24 kwietnia 1998 roku. Łącznie okresy nieskładkowe wyniosły więc 2 miesiące i 19 dni (świadectwo pracy, k. 9-9v dołączonych akt VIII u ##/24 tut. Sądu).
Powyższy stan faktyczny Sąd Okręgowy ustalił w oparciu o przytoczone dowody osobowe oraz dowody z powołanych dokumentów.
Sąd Okręgowy w całości podzielił zeznania wnioskodawczyni i przesłuchanych w sprawie świadków. Zarówno Stanisław ####, jak też i Tadeusz #### byli zatrudnieni w tym samym, co zmarły Antoni #### zakładzie, w okresach nakładających się z okresami pracy zmarłego. Tadeusz #### i Antoni #### pracowali przy tych samych czynnościach operatora suwnic, wykonując podobne czynności i będąc narażonymi na podobne uciążliwości związane ze szczególnymi warunkami pracy. Tadeusz #### był ponadto brygadzistą zmarłego. z zeznań tego świadka wynika, iż wykonywał on obowiązki w tych samych warunkach, co Antoni ####, obecnie zaś korzysta ze stosownych uprawnień emerytalnych związanych z wykonywaniem w tamtym czasie prac w warunkach szczególnych lub w szczególnym charakterze, przyznanych przez organ rentowy w oparciu o dokumentację wystawioną wcześniej przez tego samego pracodawcę.
Sąd Okręgowy miał równocześnie na względzie, że przesłuchani w sprawie świadkowie to osoby obce dla stron, jednocześnie ich zeznania były logiczne i spójne ze sobą i z zeznaniami wnioskodawczyni. Zostały odebrane w toku postępowania sądowego, po pouczeniu o odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań. Drobne rozbieżności co do niektórych szczegółów sprawy wynikają z naturalnych ułomności pamięci ludzkiej zważywszy, że świadkowie zeznają na okoliczności zdarzeń życia codziennego niemających charakteru wyjątkowego i z tego powodu trudniejszych do zapamiętania. Okoliczność, że występują te rozbieżności przemawia za obdarzeniem zeznań świadków wiarą, bowiem wskazują, że nie były one uzgadniane na potrzeby procesu. w związku z powyższym Sąd uznał za wiarygodne zeznania świadków w całości.
Za wiarygodne Sąd uznał również zeznania złożone przez samą wnioskodawczynię uznając je za jasne, pełne i logiczne. Sąd Okręgowy zwrócił uwagę, że zeznania wnioskodawczyni na okoliczności związane z wykonywaną przez zmarłego męża Antoniego #### pracą były spójne zarówno z zeznaniami świadków, jak i treścią zgromadzonych w sprawie dokumentów, w tym z dokumentacją w aktach emerytalnych świadka Tadeusza ####.
Oceniając dowody z dokumentów wskazać należy, iż ich treść i forma nie budziły żadnych zastrzeżeń i wątpliwości, nie ujawniły się też takie okoliczności, które należałoby brać pod uwagę z urzędu, a które podważałyby wiarygodność tej kategorii dowodów i godziły w ich moc dowodową od strony materialnej czy formalnej. Nie były też kwestionowane przez żadną ze stron, poza sporządzonym przez zakład pracy świadectwem pracy Antoniego ####, które w ocenie organu rentowego nie mogło dowodzić wykonywania przez wnioskodawcę pracy w szczególnych warunkach. w tym zaś kontekście należy mieć na uwadze to, że dowody ze świadectw pracy i innych dokumentów pracowniczych nie są decydujące dla ustaleń w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych. Są to bowiem dokumenty prywatne w rozumieniu art. 245 k.p.c., co oznacza, że zawarte tam informacje poddają się weryfikacji przez pryzmat wyników całego postępowania dowodowego. Ubezpieczony może więc dowodzić okoliczności faktycznych także innymi środkami dowodowymi, w tym pochodzącymi z osobowych źródeł dowodowych. Kontrola takich dokumentów obejmuje prawdziwość wykazanych w nich faktów (wyrok SA w Szczecinie z dnia 7 listopada 2019 r., III AUa 203/19, Lex nr 2774357; wyrok SA we Wrocławiu z dnia 15 stycznia 2020 r., III AUa 851/19, Lex nr 2977269). Co więcej, zgodnie z art. 473 § 1 k.p.c. w sprawach z zakresu prawa pracy i ubezpieczeń społecznych nie stosuje się przepisów ograniczających dopuszczalność dowodu ze świadków i z przesłuchania stron. Oznacza to, że ustawodawca zrównał wartość dowodową dokumentów z wartością dowodową zeznań lub przesłuchania stron i żadnemu z tych środków nie przyznał prymatu przy ustalaniu faktów. Zatem informacje znajdujące się w aktach osobowych mogą być uzupełniane materiałem dowodowym z przesłuchania.
Sąd Okręgowy w Lublinie zważył co następuje:
Odwołanie jest zasadne i zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 70 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. z 2024 roku, poz. 1631, tekst jednolity ze zmianami), wdowa ma prawo do renty rodzinnej, jeżeli:
1) w chwili śmierci męża osiągnęła wiek 50 lat lub była niezdolna do pracy albo
2) wychowuje co najmniej jedno z dzieci, wnuków lub rodzeństwa uprawnione do renty rodzinnej po zmarłym mężu, które nie osiągnęło 16 lat, a jeżeli kształci się w szkole - 18 lat życia, lub jeżeli sprawuje pieczę nad dzieckiem całkowicie niezdolnym do pracy oraz do samodzielnej egzystencji lub całkowicie niezdolnym do pracy, uprawnionym do renty rodzinnej;
3) osiągnęła wiek 50 lat lub stała się niezdolna do pracy po śmierci męża, nie później jednak niż w ciągu 5 lat od jego śmierci lub od zaprzestania wychowywania dzieci, wnuków lub rodzeństwa uprawnionych do renty rodzinnej po zmarłym mężu.
Z kolei w myśl art. 65 ust. 1 i art. 66 ustawy emerytalnej renta rodzinna przysługuje uprawnionym członkom rodziny osoby, która w chwili śmierci miała ustalone prawo do emerytury lub renty z tytułu niezdolności do pracy lub spełniała warunki wymagane do uzyskania jednego z tych świadczeń. Renta rodzinna przysługuje także uprawnionym członkom rodziny osoby, która w chwili śmierci pobierała zasiłek przedemerytalny, świadczenie przedemerytalne lub nauczycielskie świadczenie kompensacyjne. w takim przypadku przyjmuje się, że osoba zmarła spełniała warunki do uzyskania renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy.
Z uwagi na okoliczność, że renta rodzinna jest świadczeniem pochodnym świadczenia, jakie przysługiwałoby osobie zmarłej, dlatego też w pierwszej kolejności rozpoznaniu podlega spełnienie przesłanek przez osobę zmarłą, a dopiero następnie ustalane jest prawo do tego świadczenia wnioskodawcy - członka rodziny po osobie zmarłej (por. m.in. wyrok WSA w Warszawie z dnia 3 września 2009 r., sygn. akt II SA/WA 348/09). Zgodnie bowiem z przyjętą linią orzeczniczą dla przyznania prawa do renty rodzinnej nie mają znaczenia żadne inne okoliczności, jak tylko kwestia posiadania przez zmarłego w chwili śmierci ustalonego prawa do emerytury lub renty z tytułu niezdolności do pracy bądź też spełniania warunków wymaganych do uzyskania jednego z tych świadczeń. Brak uprawnień zmarłego do emerytury lub renty z tytułu niezdolności do pracy pociąga za sobą również brak uprawnień członków rodziny do renty rodzinnej po ubezpieczonym. Dochodzone świadczenie nie jest bowiem świadczeniem przyznawanym z uwagi na potrzeby, nawet najbardziej uzasadnione, ale świadczeniem pochodnym od okresów opłacania składek na ubezpieczenie społeczne (tak np.: wyrok WSA w Warszawie z dnia 9 listopada 2006 r., sygn. akt II SA/WA 270/06, Legalis nr 86823; wyrok WSA w Warszawie z dnia 15 czerwca 2005 r., sygn. akt II SA/WA 647/05, Legalis nr 72239).
W toku niniejszego procesu zasadniczy spór sprowadzał się do oceny, czy zmarły mąż wnioskodawczyni z uwagi na okoliczność, iż w chwili śmierci nie miał przyznanego prawa do rekompensaty z tytułu pracy w warunkach szczególnych, spełniałby warunki do przyznania mu prawa do takiego świadczenia, o które w momencie jego śmierci toczyło się już przed tut. Sądem odrębne postępowanie, które zostało następnie umorzone. To ustalenie pozwoliłoby w konsekwencji stwierdzić, czy wnioskodawczyni może skutecznie ubiegać się o przeliczenie przysługującej jej renty rodzinnej jako wdowa po zmarłym mężu z uwzględnieniem przy ponownym ustalaniu jej wysokości rekompensaty, jaka przysługiwałaby w ustalonej wysokości emerytury należnej Antoniemu ####.
Mając na uwadze przepisy regulujące przyznanie prawa do rekompensaty z tytułu pracy w warunkach szczególnych lub w szczególnym charakterze należy w pierwszej kolejności zwrócić uwagę na definicję zawartą w art. 2 pkt 5 ustawy z dnia 19 grudnia 2008 roku o emeryturach pomostowych (Dz. U. z 2024 roku, poz. 1696, tekst jednolity ze zmianami) rekompensata to odszkodowanie za utratę możliwości nabycia prawa do wcześniejszej emerytury z tytułu pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze dla osób, które nie mają ustalonego decyzją prawomocną prawa do emerytury pomostowej.
Warunki jej przyznania precyzuje art. 21 cytowanej ustawy, który stanowi, że rekompensata przysługuje ubezpieczonemu, jeżeli przed dniem 1 stycznia 2009 roku ma okres pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, wynoszący, co najmniej 15 lat. (art. 21 ust. 1 ustawy). Jednocześnie rekompensata nie przysługuje osobie, która ma ustalone decyzją prawomocną prawo do emerytury na podstawie przepisów ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych lub przepisów odrębnych (art. 21 ust. 2 ustawy).
Łączne odczytanie przepisów art. 2 pkt 5 oraz art. 21 ust. 2 ustawy z dnia 19 grudnia 2008 roku o emeryturach pomostowych prowadzi do wniosku, że w ostatnio powołanym przepisie (art. 21 ust. 2) nie chodzi o nabycie prawa do jakiejkolwiek emerytury, ale do emerytury w obniżonym wieku emerytalnym z tytułu pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze na jednej z podstaw przewidzianych w ustawie o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (art. 32, art. 46, art. 184 tej ustawy).
Tym samym, aby uzyskać prawo do rekompensaty konieczne jest posiadanie do dnia 1 stycznia 2009 roku co najmniej 15 - letniego okresu pracy w warunkach szczególnych lub w szczególnym charakterze oraz brak ustalonego prawomocną decyzją prawa do emerytury pomostowej lub emerytury w wieku obniżonym z tytułu pracy w warunkach szczególnych.
Według art. 32 ust. 2 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych za pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach uważa się pracowników zatrudnionych przy pracach o znacznej szkodliwości dla zdrowia oraz o znacznym stopniu uciążliwości lub wymagających wysokiej sprawności psychofizycznej ze względu na bezpieczeństwo własne lub otoczenia. Ustęp 4 cytowanej normy prawnej stanowi natomiast, że wiek emerytalny, o którym mowa w ust. 1, rodzaje prac lub stanowisk oraz warunki, na podstawie, których osobom wymienionym w ust. 2 przysługuje prawo do emerytury, ustala się na podstawie przepisów dotychczasowych.
Zgodnie z § 2 ust. 1 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 roku w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz. U. z 1983 roku, Nr 8, poz. 43 ze zmianami) okresami pracy uzasadniającymi prawo do świadczeń na zasadach określonych w rozporządzeniu są okresy, w których praca w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze jest wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku pracy. Według § 3 cytowanego rozporządzenia okres zatrudnienia wymagany do uzyskania emerytury, zwany dalej „wymaganym okresem zatrudnienia”, uważa się okres wynoszący 20 lat dla kobiet i 25 lat dla mężczyzn, liczony łącznie z okresami równorzędnymi i zaliczanymi do okresów zatrudnienia. Natomiast § 4 ust. 1 rozporządzenia stanowi, że pracownik, który wykonywał prace w szczególnych warunkach, wymienione w wykazie A, nabywa prawo do emerytury, jeżeli spełnia łącznie następujące warunki: osiągnął wiek emerytalny wynoszący: 55 lat dla kobiet i 60 lat dla mężczyzn, ma wymagany okres zatrudnienia, w tym, co najmniej 15 lat pracy w szczególnych warunkach.
Jednocześnie przepis art. 1 § 2 rozporządzenia stanowi, że właściwi ministrowie, kierownicy urzędów centralnych oraz centralne związki spółdzielcze w porozumieniu z Ministrem Pracy, Płac i Spraw Socjalnych ustalają w podległych i nadzorowanych zakładach pracy stanowiska pracy, na których są wykonywane prace w szczególnych warunkach, wymienione w wykazach a i B.
W toku przeprowadzonego postępowania dowodowego Sąd Okręgowy ustalił, że mąż wnioskodawczyni w chwili śmierci spełniał wszystkie powyższe przesłanki dotyczące ustalenia prawa do rekompensaty, łącznie z kwestionowanym przez organ rentowy okresem co najmniej 15 lat pracy w szczególnych warunkach. Jak wynika bowiem ze zgromadzonych w sprawie dowodów, od początku zatrudnienia w Faelbud S.A. w Lublinie, tj. od dnia 17 stycznia 1984 roku, a następnie od dnia 1 marca 2008 roku u następcy prawnego tej spółki, tj. w Faelbud Prefabrykaty sp. z o.o. w Lublinie, przed dniem 1 stycznia 2009 roku Antoni #### stale i w pełnym wymiarze czasu pracy wykonywał prace operatora suwnic, a zatem prace wymienione w wykazie a w/w rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 roku w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, tj. prace wskazane w dziale V – „W budownictwie i przemyśle materiałów budowlanych” , pod poz. 3, tj. prace maszynistów ciężkich maszyn budowlanych lub drogowych. Odliczając z tamtego czasu zatrudnienia łącznie 4 miesiące i 28 dni, w trakcie których Antoni #### korzystał z urlopów bezpłatnych lub zostały one wyszczególnione jako okresy nieskładkowe, stwierdzić należy, iż do dnia 1 stycznia 2009 roku legitymował się on okresem 24 lat, 6 miesięcy i 17 dni pracy w warunkach szczególnych lub w szczególnym charakterze. Spełnił więc wszystkie niezbędne przesłanki do ustalenia prawa do rekompensaty.
W konsekwencji powyższych ustaleń należy stwierdzić, iż wnioskodawczyni spełnia wszystkie niezbędne przesłanki do uwzględnienia w wysokości przysługującej jej renty rodzinnej rekompensaty z tytułu wykonywania przez zmarłego męża Antoniego #### pracy w warunkach szczególnych, która winna być uwzględniona w wysokości przysługującego mu świadczenia emerytalnego.
Mając na uwadze powyższe okoliczności Sąd Okręgowy w Lublinie uznał, że odwołanie wnioskodawczyni zasługuje na uwzględnienie i wobec tego zmienił zaskarżoną decyzję w ten sposób, że ustalił, iż wysokość renty rodzinnej przyznanej Ewie #### uwzględnia rekompensatę z tytułu pracy w warunkach szczególnych przysługującą zmarłemu Antoniemu ####, o czym orzekł w punkcie I. wyroku.
Orzeczenie o kosztach Sąd Okręgowy oparł na zasadzie ogólnej odpowiedzialności za wynik procesu, wyrażonej w art. 98 § 1 k.p.c., zgodnie z którą strona przegrywająca sprawę obowiązana jest zwrócić przeciwnikowi na jego żądanie koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony (koszty procesu). w myśl § 11 zd. 1 tego przepisu od kwoty zasądzonej tytułem zwrotu kosztów procesu należą się odsetki, w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego, za czas od dnia uprawomocnienia się orzeczenia, którym je zasądzono, do dnia zapłaty.
Na koszty procesu w niniejszej sprawie składało się wynagrodzenie pełnomocnika wnioskodawcy w osobie radcy prawnego, którego wysokość Sąd ustalił zgodnie przepisami rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2023 r. poz. 1935, tekst jednolity ze zmianami). Zgodnie z § 9 ust. 2 w/w rozporządzenia stawki minimalne wynoszą 360 złotych w sprawach o świadczenia pieniężne z ubezpieczenia społecznego i zaopatrzenia emerytalnego oraz w sprawach dotyczących podlegania ubezpieczeniom społecznym. Taką zatem kwotę Sąd zasądził od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w Lublinie na rzecz Ewy #### tytułem zwrotu kosztów procesu wraz z odsetkami w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego, za czas od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty.
Z tych względów i na podstawie powołanych przepisów oraz na mocy art. 47714 § 2 k.p.c. Sąd Okręgowy w Lublinie orzekł jak w sentencji wyroku.